Twintig jaar geleden: dagboekfragment 26 mei 1996 (zondag).

Naar het einde of de index.

Tariem.
Op 05.30 uur.
Tekenen.
Circa 8.20 uur in de bibliotheek, om ruimte te maken voor de elektricien, die niet komt opdagen.
Ik schiet vier fotorolletjes vol voor medestudent DO met foto’s van twee handschriften van al-Soeyoeti. (Djalaal al-Dien al-Soeyoeti.)
Ik ben circa 10.00 uur terug in het hotel. Er was geen elektriciteit in de bibliotheek, dus de ventilatoren draaiden niet en ik deed niet anders dan zweten, hoewel ik bijna niets gedronken had.
Nu 10.30 uur.
Gelukkig kan ik in het hotel wel een koude douche nemen. Twee dagen geleden liet ik een grote wasteil vol­lopen met water. Dat is nu heerlijk koud.
–
Ik ben vandaag erg geil en teken daarom veel jongens- en vrouwen­lijven.
Ik denk daarbij veel aan BQ en ook aan (het lichaam van) AS.
Werken aan de FoxPro database.
Koken.
FoxPro.
Ik ga maar een kwartier naar be­neden, naar het terras voor het hotel.
FoxPro.
Nu 23.45 uur.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 26 mei.
In de bibliotheek is geen elektriciteit en het is er bijna niet vol te houden van de hitte en het lawaai.
Door de hitte gutst het zweet langs mijn hoofd wanneer ik de hand­schrif­ten fotografeer en na iedere drie of vier foto’s moet ik stoppen om mijn hoofd af te drogen, om te voorkomen dat de bladzijden van de documenten kletsnat worden.
Het lawaai komt van buiten, want het personeel van de bibliotheek zet­te de ramen open om de hitte de baas te kunnen blijven. Achter de bibliotheek is een winkel waar reli­gieuze muziek en preken op casset­tes verkocht worden. Voor de deur van die zaak staat een generator luid brullend elektriciteit te produceren. Het religieus geluid moet hier nog bovenuit schreeuwen. Ik word er gek van en vlucht spoedig naar het hotel.

[…]

Hoewel ik verliefd ben op Tariem, krijg ik langzaam maar zeker ge­noeg van mijn verblijf hier. Die vrese­lijke hitte is daar schuld aan. Ik sta met gemengde gevoelens tegen­over mijn vertrek. Aan de ene kant ben ik blij dat er nog maar drie weken over zijn, soms is me dat nog te lang. Aan de andere kant vind ik het jammer om te gaan, want het is hier erg mooi en ik heb een aantal aardige vrienden. Ik kom graag terug in een minder warm seizoen.

[…]

In de bibliotheek wil men geen gene­rator, als die niet sterk genoeg is om de hele bibliotheek van stroom te voorzien. Dat kost meer dan onze begroting kan dragen. Voor een kleine generator is geen plaats en die maakt ook teveel lawaai.

Dit is het einde van het verslag van 26 mei.

Index van personen: al-Soeyoeti.

Index van locaties: Tariem.

Dit is het einde van dag 71 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

De uitspraak van enkele letters en klanken in Arabische woorden.
In alle gevallen wordt de ‘u‘ als een Nederlandse ‘oe’ uitgesproken.
De ‘g‘ zoals die in deze tekst voorkomt is in het Modern Standaard Arabisch de ‘q‘ (qaaf: ﻕ) en wordt in het Arabisch van Jemen en in het bijzonder het Arabisch van de Hadra­maut als de Engelse ‘g’, zoals in ‘good, goal, garlic’, uitge­sproken.
De ‘ch‘ klinkt zoals in het Nederlands de ‘ch’ in ‘chaos’ wordt uitgesproken.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 25 mei 1996 (zaterdag).

Naar het einde of de index.

Tariem.
Op 05.30 uur.
FoxPro tot 06.30 uur. Dan houdt de spanning op te bestaan. Normaal gesproken duurt het spannigsloze tijd­perk tot 18.30 uur.
Rond 8.45 in de bibliotheek.
Ik hoor dat telefooncentrale is afge­brand, zowel de oude als de nieuwe.(1)
Een groen uniform met Kalasjnikov verbiedt me een foto te maken, nadat hij door de omstanders is wakker geschud. Waarom wordt niet duidelijk. Het is overigens niet spectaculair. De lange grijze contai­ner van de Hongaarse telefoon­maatschappij is aan de voorkant licht geblakerd en het dak is inge­stort. Binnen zal het wel spectaculair zijn. Op tweehonderd meter afstand rook het wel naar verbrande kabels.

Na de middag naar het zwembad. Dat ligt vol met mooie kastanje­bruine jongenslijven. Als ik erbij wil stappen om te genieten, komt Salim, de receptionist, om dat heerlijks weg te jagen. Dit bad is ‘slegs vir blankes’. Dan trek ik me terug. Dat wil ik die schoonheden niet aandoen, die hier voor 120 rial betaalden. (f. 1,50) (Waarschijnlijk rijkeluiszoontjes.)
Met FoxPro database werken, want er is wonder boven wonder elektri­citeit.
Zwemmen na 16.30 uur.
FoxPro.
Eten in het restaurant van het hotel.
Ik voer een discussie over het geloof met mijn samier Moehammad al-S. Later zitten we nog wat te vertellen.
–
De jonge jenever schonk ik in waterflessen en de whisky in flessen voor appelsap. Alles ligt nu in het vriesvak van mijn koelkast. De oorspronkelijke flessen sloeg ik aan gruzelementen.
Nu 23.00 uur.
Iemand op straat noemde me van­morgen ḵinzīr. Ik had al vriendelijk goeiedag geknikt voordat ik me realiseerde wat hij zei: “Varken, zwijn.”(2)

Vanochtend, in de bibliotheek pro­beerde ik verschillende mensen te betalen met een briefje van 100 rial, waar een hoekje vanaf was. Iedereen weigerde. Ook Ahmad, de elektri­cien.
Aboe Alawi (van de bibliotheek) stond er bij en zei ook dat het niets waard was. Ik legde het op tafel, voor hem neer. Langzaam pakte hij het op en stopte het weg in zijn sarong.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 25 mei.
Afgelopen donderdag ging de hele Hadramaut over op een nieuw telefoonsysteem, met zes cijfers. Een ‘deskundige’ (Hoessein al-A. van de telefoonwinkel) had me verteld dat daarmee de telefoonproblemen voor eens en altijd uit de wereld waren: “Zie Sana’a, daar hebben ze zes cijfers.”
Ik had een hard hoofd in het welslagen van die operatie, maar misschien ben ik bevooroordeld, omdat ik bijna vijfentwintig jaar bij een goed lopend telefoonbedrijf heb gewerkt. (PTT-Telecom.)(3)
Ze hebben hier een unieke methode ontwikkeld om zo’n overgang tot stand te brengen. Een groen uni­form met een Kalasjnikov verbood me het resultaat te fotograferen. Over twintig jaar [sic!] zullen ze er spijt van hebben dat er niemand een foto heeft van de … uitgebrande telefoon­centrale.
Er zijn nu dus zes cijfers, maar helaas geen centrale. Je zou kunnen zeggen: alle storingen zijn opge­heven, geen gekraak meer op de lijnen.
Het leven hier heeft zo zijn beper­kingen.

[…]

Abd al-Rahmaan en ik bespreken de dingen die er nog moeten gebeuren. Hij wil onder andere acht kasten laten maken voor de opslag van de naslag­werken en de gedrukte boe­ken.
Ik ga daarmee akkoord.
De prijs (wisselkoers) van de dollar is gekelderd naar 120 rial. Ik weet niet wat te doen. Nu, in ‘paniek’, wisselen, of rustig afwachten.
De mensen hier zijn blij met de daling. Alles zal goedkoper worden. Voor mij wordt alles duurder.
In het faxbericht aan Jan Just Witkam, de projecleider in Neder­land, stel ik het als volgt.
‘Wat ik van je wil weten is: is het je gelukt, of lukt het je binnenkort geld over te maken naar de ambassade? (Zo niet, dan moet ik hier op een dag met de noorderzon vertrekken, anders houdt men mij vast als gijzelaar, om losgeld te vragen.)

[…]

Ahmad, de elektricien uit Say’un was hier en we bespraken wat er nog moet gebeuren. Ik stelde duidelijk dat ze (het personeel van Ahmad) alles wat er is moeten gebruiken en dat er geen geld voor nieuwe spullen is.
Overmorgen moet ik een groot bedrag klaar hebben liggen voor het betalen van steekpenningen (rashwa) aan het elektriciteitsbedrijf. Zonder factuur, natuurlijk.

[…]

De timmerman kwam ook. Hij hoopt de houten deur volgende week zo ver te hebben dat we die kunnen foto­graferen. De week daarna zal hij hem inhangen. (Tarkieb.)
Abd al-Rahmaan vertelde hem, dat als de deur er over twee weken niet is, hij hem in zijn eigen huis mag ophangen, want de bibliotheek heeft geen geld om te betalen.

[…]

Abd al-Rahmaan zegt dat de mensen voorheen alleen maar voor zich uit staarden. Nu zijn ze allemaal aan het werk. Dat moet met een extraatje betaald worden, vindt hij. Ik was al van plan bij mijn vertrek duizend rial (f. 12,00) te geven.Ik weet niet of zij dat genoeg vinden, ik in elk geval wel. Zij krijgen immers een salaris van 7.000 rial per maand om in de bibliotheek te werken en niet om voor zich uit te zitten staren, neem ik aan.

[…]

Hoessein al-H., de medewerker die in Kiev studeerde, is voorlopig voor zes maanden door zijn werkgever (het Ministerie van Onderwijs) met behoud van salaris aan de biblio­theek uitgeleend. Het is aan mij om hem zijn reiskosten te vergoeden en enkele extra’s die hij mist omdat hij nu in de bibliotheek werkt.
Bij zijn werkgever in al-Mukalla had men een apparaat dat stroom­storingen een half uur lang opving. Ik laat nu uitzoeken wat dat is en of dat betaalbaar is. Hier valt sinds kort de stroom vijf keer per vier minuten uit, daarna blijft het weer een kwartier of zo goed, om daarna naar 110 Volt terug te zakken, zodat de printer niet meer werkt. Misschien wordt het beter als de bibliotheek op het openbare net wordt aangesloten. De spanning van de moskee, nu de leverancier, werk alleen goed rond de gebedstijd van de middag (Salaat al-zoehoer) De moe’azzin heeft dan spanning nodig voor zijn adhaan en daar kan de bibliotheek van pro­fiteren.

[…]

De kabels van het openbare net zijn al aan het gebouw de bibliotheek bevestigd. Op z’n Arabisch, natuur­lijk, vlak langs de toegangstrap. Dat is niet gevaarlijk als er geen spanning is, wat vaak voor komt, maar al die er wel is, staat er ‘slechts’ 380 Volt op de (blootligende) draden. Het is de bedoeling dat de biblio­theek een eigen meter, dus een eigen aansluiting, krijgt.

Dit is het einde van het verslag van 25 mei.

(1) Alleen de nieuwe telefooncentrale was afgebrand.

(2) Die man die mij ḵinzīr noemde, zat op een brommer en reed daarna meteen weg. Wat zal hij in z’n eentje gegniffeld hebben over zijn durf en veel plezier hebben gehad en luid gelachen met zijn vrienden over zijn daad. Die zullen hem schouder­klopjes hebben gegeven voor zijn moed.

(3) PTT-Telecom heet sinds 1989 KPN.

Index: ḵinzīr, moe’azzin, rashwa, salaat, samier, tarkieb.

Index van locaties: Hadramaut, Tariem.

Dit is het einde van dag 70 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

De uitspraak van enkele letters en klanken in Arabische woorden.
In alle gevallen wordt de ‘u‘ als een Nederlandse ‘oe’ uitgesproken.
De ‘g‘ zoals die in deze tekst voorkomt is in het Modern Standaard Arabisch de ‘q‘ (qaaf: ﻕ) en wordt in het Arabisch van Jemen en in het bijzonder het Arabisch van de Hadra­maut als de Engelse ‘g’, zoals in ‘good, goal, garlic’, uitge­sproken.
De ‘ch’ klinkt zoals in het Nederlands de ‘ch’ in ‘chaos’ wordt uitgesproken.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 24 mei 1996 (vrijdag).

Naar het einde of de index.

Tariem.
Vrijdag: de wekelijkse vrije dag.
Op 05.15 uur.
Werken aan FoxPro database, tot rond 09.00 uur, wanneer de elektri­citeit uitvalt.
Lezen in het boek van Daniel van der Meulen over de Hadramaut.
Bezig met de theorie van FoxPro.
Na de middag zwemmen: de door­zichtige Bh (door het water) van een rondborstige Duitse vrouw maakt me geil.
Muhammad al-S. en zijn mooie vriend Salaah komen ook in het zwembad voor blanken zwemmen, maar worden eruit gestuurd.
Beneden zitten vertellen met die nieuwe receptionist Salim, leraar Engels. Zijn Engels is moeilijk te verstaan.
’s Avonds op mijn terras, nog werken aan FoxPro.
Koken uit Italiaans / Nederlands blik. (Uit de voedselvoorraad die op 23 april jl. met de container uit Nederland kwam.)
Weer beneden, nog enige tijd vertellen met Muhammad.
Rond 23.00 naar boven.
Er komen nog nieuwe toeristen. Arabische mannen. Een met een baard, de ander, een jongen, met sluikhaar. Ze zeggen met z’n vieren te zijn. Wat doen ze hier, zo laat? Mij? Of mijn geld?
Ik drink een rum met Lemontina en eet enkele Ligakoekjes. Vrijwel on­middellijk word ik ziek. Het wordt steeds erger en dan besluit ik een vinger in mijn keel te steken, want ik vrees een voedselvergiftiging. Het brengt enige verlichting. Nu gaat het weer.
Vermoeiend, zo’n dag zonder stroom.
Nu 00.00 uur.
–
Voor Salaah, die ik beloofde te leren zwemmen (wat niet lukte, omdat ik al die termen niet ken in het Arabisch), maakte ik een zevental tekeningen waarop ik de bewegin­gen van armen en benen van de schoolslag aangaf. Muhammad zal die aan hem geven.
–
Ik voel me nu, een kwartier na het overgeven, veel beter.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 24 mei.
Van mijn samier Muhammad al-S. hoor ik dat er in Tariem veel proble­men zijn tussen de Wahhabiyya en de Soefi‘s. Soms komt het tot open­lijke geweldpleging. Zoiets vindt dan plaats na de salaat in de moskee.(1)

[…]

Muhammad studeerde ook aan de Koelliyat al-shar’iyya in Tarim, maar stopte ermee omdat hij daar geen toekomst meer in zag. Het manage­ment van die school bestaat geheel uit Soefi‘s. De bevolking staat daar afwijzend tegen­over. Als hij afge­studeerd zou zijn, kan hij waar­schijnlijk geen werk vinden, omdat Soefisme stuit op afwijzing bij de Wahhabi’s waarmee de Hadra­maut voornamelijk bevolkt is.
Die Wahhabi’s noemen zichzelf geen Wahhabi, maar mensen die de echte islam volgen: al-islaam al-sahieh.
Het grote en belangrijke strijdpunt is het bezoek aan graven (ziyara) door de Soefi‘s. De Wahhabiyya be­schouwt dit als polytheïsme (shirk) en dat is dus strafbaar.

Toen ik Muhammad vertelde wat Hoessein al-K. (van de al-Ahgaaf-bibliotheek) gezegd had (zie 7 mei jl.) over de ‘baarden’, wist hij al na twee voorbeelden dat genoemde Hoessein een Soefi is, of er niet af­wijzend tegen­over staat.
–
Er is hier veel meer gaande dan op het eerste gezicht duidelijk wordt. (De geheimen van Tarim?)

Dit is het einde van het verslag van 24 mei.

(1) Ik las op 18 juni, in Leiden, in het rapport van Amnesty International dat er verleden jaar in Tarim twee doden zijn gevallen bij een schiet­partij naar aanleiding van een con­frontatie tussen mensen die het graf van een heilige bezochten en ande­ren die dat wilden verhinderen.

Index: Islaam al-sahieh, al-, Koelliyat al-shar’iyya, salaat, samier, shirk, Soe­fis­me, Wahhabiyya, ziyara.

Index van locaties: Hadramaut, Tariem

Dit is het einde van dag 69 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.

In alle gevallen wordt in Arabische woorden de ‘u’ als een Nederlandse ‘oe’ uitgesproken. De ‘g’, die in het Standaard Arabisch niet voorkomt, maar wel in het Arabisch van Jemen en in het bijzonder het Arabisch van de Hadra­maut, wordt als de Engelse ‘g’, zoals in ‘good, goal, garlic’, uitge­sproken.
De ‘ch’ klinkt zoals in het Nederlands de ‘ch’ in ‘chaos’ wordt uitgesproken.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 23 mei 1996 (donderdag).

Naar het einde of de index.

Tariem – Say’un.
Op 05.00 uur.
FoxPro.
Rond 9.00 bel ik met Jan Just Wit­kam. Hij zal proberen nog voor drie­duizend dollar te zorgen. Hij wil dat ik me geen zorgen maak. Dat doe ik niet echt. Hij is, geloof ik, een beetje gepikeerd dat ik niet het num­mer weet van de dollarrekening van de Ambassade, maar de ambassa­deur, eergis­teren, wist niet eens bij welke bank ze die rekening had­den.
In de al-Ahgaaf-bibliotheek werd een jongeman aangenomen die in Kiev (Oe­kraïne) informatiekunde ge­studeerd heeft en in al-Mukalla met Win­dows gewerkt had. Hiermee ben ik verlost van de uitleg van de werking van de computer.

In het zwembad is een sexy rond­borstige Française.
Vanavond zat ik weer lang (vanaf 17.30 tot 22.00 uur) buiten met Mu­ham­mad al-S. en zijn vriend Salaah. Die laatste is erg vriendelijk en ik vind hem met de minuut sexyer.
Hij en Muhammad vertellen over een geval van zina (ontucht) in Say-un, waarna ste­ni­ging (radjm) volgde, drie maan­den geleden!

Boven een beetje eten en het dag­boek bijwerken.
Nu 00.15 uur.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 23 mei.
Hoessein al-A. van de telefoonwinkel wil mij nog een handschrift verko­pen, maar dit document is zwaar beschadigd, met een steeds groter wor­dend (naarmate het boek vor­dert) gat in het midden van de blad­spiegel.
Ik kan natuurlijk geen handschrift meer betalen, maar dat zeg ik hem niet.

[…]

In de bibliotheek licht ik Abd al-Rahmaan A. in over de financiële situatie. Het wordt hem nu pas dui­delijk dat elke cent onkostenver­goe­ding die hij ont­vangt van de totale som van van het project af­gaat.

[…]

Vandaag was er een nieuwe medewerker in voor de bibliotheek. Hoessein al-H. die is afgestudeerd aan de universiteit van Kiev (Oekraïne) in de boek­drukkunst. Daarnaast deed hij computercur­sussen en heeft ervaring met Win­dows en aanverwante program­ma’s. Hij spreekt naast Arabisch per­fect Russisch en Oekraïns (volgens zijn bul) en verstaat wat Engels. Als hij wordt aangenomen hoef ik de werking van de computers niet meer uit te leggen.

[…]

Vanavond hoor ik van mijn vrienden Muhammad al-S. en zijn vriend Salaah dat een drietal maanden geleden nog een man en een vrouw in Say’un gestenigd zijn na een veroordeling wegens zina.
(Dat moet ik eens aan Abd al-Rahmaan vragen. Die zegt op 25 mei dat het geen steniging (radjm) betrof, maar dat de schuldigen, drie vrouwen en twee(?) mannen met de zweep afgeranseld werden. Ze wa­ren ongehuwd.(1) Er waren geen ge­tuigen voor deze zaak, maar de ‘daders’ hadden uit zichzelf bekend.(2) Dit was de tweede keer sinds het bestaan van de islam dat dit voor­kwam, volgens Abd al-Rahmaan. Vaak vluchten de ‘daders’ (volgens mij ‘slachtoffers’) als ze beschuldigd worden. (Worden ze misschien in de gele­genheid gesteld tot vluchten?))
Salaah zegt, dat als hij een geval van zina kent, dit zonder meer zal aan­geven bij de gadi (islamitische rechter) of een andere verant­woor­delijke. Hij is ove­rigens een aardige, intelligente student (22 jaar) van de Koelliyat al-shariyya in Tarim.
Hoewel hij weet dat zijn gedachten en blikken (en zijn geheime verlan­gens) haraam zijn, kan hij zijn ogen toch niet afhouden van de westerse (mooie, schaars geklede Franse) toe­ristes. Hij is dus ook ‘in’ voor zina. Wie zou hem aangeven? Hijzelf?

Dit is het einde van het verslag van 23 mei.

(1) Als ontucht geldt ook wanneer pubers elkaar zoenen, met beider goedvinden. Wanneer ze betrapt worden en het voorval wordt aan de islamitische autoriteiten gemeld, dan volgt een veroordeling, zoals die geldt voor ongehuwden: een open­bare afranseling met een zweep of knuppel: 100 slagen. (Die je wellicht niet overleeft.) De gadi heeft niet de vrijheid om dit pubergedrag af te doen als een ‘jeugdzonde’, want de de sharia (de islamitische wet) kent geen uitzonderingen. Wel geldt dat beiden agil en baligh moeten zijn. (Agil: in het bezit van verstandelijke vermogens en baligh: volwassen. Volwassen is een moslim, volgens de islamtische wet, vanaf het 15e levensjaar, tenzij geslachts­rijpheid zich eerder voordoet, maar nooit voor het 9e levensjaar.)
Gehuwden, die ontucht plegen, wor­den gestenigd. Als gehuwd geldt ook iemand die op het moment van de ontucht ongehuwd was, maar eerder wel gehuwd is geweest.

(2) Aangezien aan getuigen hoge eisen worden gesteld (vier manne­lijke getuigen van onbesproken gedrag, die tot in details de ontucht kunnen beschrijven) en zonder ge­tuigenis geen straf mag volgen, tenzij de ‘daders’ zelf bekennen, komt het vaak niet tot een straf.

(Uitleg van de gehele islamitische wet op dit gebied valt buiten het bestek van mijn dagboekbijdrage. Zie Wikipedia: Sharia, of The Encyclopaedia of Islam in een weten­schappelijke bibliotheek bij u in de buurt: WorldCat.)

Index: agil, baligh, gadi, haraam, Koelliyat al-shari’yya, radjm, zina.

Index van locaties: Omayyadenmoskee, Say’un, Tariem.

Dit is het einde van dag 68 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

In alle gevallen wordt de ‘u‘ als een Nederlandse ‘oe’ uitgesproken.
De ‘g‘ zoals die in deze tekst voorkomt is in het Modern Standaard Arabisch de ‘q‘ (qaaf: ﻕ) en wordt in het Arabisch van Jemen en in het bijzonder het Arabisch van de Hadra­maut als de Engelse ‘g’, zoals in ‘good, goal, garlic’, uitge­sproken.
De ‘ch’ klinkt zoals in het Nederlands de ‘ch’ in ‘chaos’ wordt uitgesproken.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 22 mei 1996 (woensdag).

Tarim (Tarim, zinaa’, steniging, ni­gaab, gaat (qat)).
Yaum al-wahda, Dag van de eenwor­ding, dus vrij.
Op 04.45 uur.
Werken: financiën en aan de FoxPro Database.
Dagboek bijwerken.
Vannacht geheel gekleed onder de klamboe. Alles wat bloot is, handen en hoofd, jeukt (iedere nacht), maar het jeuken houdt op als ik onder een (dun­ne) deken lig. Welke beestjes zijn voor dat jeuken verantwoor­delijk en waar­om houdt het jeuken onder een deken / laken op?
Het zijn geen muggen, die komen niet door de mazen van de klamboe.
In tegenstelling met alle andere ke­ren die ik in het buitenland verbleef ben ik nu alleen maar dikker ge­worden, anders werd ik altijd magerder.
Thuis in Nederland moet ik weer gaan sporten.
Nu 13.00 uur.
Hotel betalen: 7.350 rial is de prijs voor afgelopen week. Ik geef, zoals ge­bruikelijk, fooi. Ik betaal 8.000 rial.
Zwemmen in het zwembad voor Jemenitische mannen, omdat het bad voor Europeanen groen is.
Verder de hele middag vertellen met Muhammad al-S. en later ook twee vrienden van hem, waarvan ik er één verwissel met Salaah, die ik verleden week sprak. Deze studeert ook op de Koelliyat al-Shar’iyya (De Faculteit van het islamitisch recht) en ook deze wil over het geloof beginnen. (Wat betreft uiterlijk lijkt hij op Salaah.)
Zij vertellen over seks en over hoeren, die hier ook zijn en die met mannen in de auto buiten de stad gaan.
’s Avonds koken.
Nu 20.00 uur.

Gisterenavond kauwde Muhammad gaat (qat) en kon de hele nacht niet sla­pen, daarom wil hij nu naar bed. Gelukkig, want ik ben immers ook moe. Ik stond al voor 05.00 uur op.
Zijn vriend geeft me een boekje cadeau. Hij prees mijn gift aan Muhammad: het Oxford English-Arabic woordenboek. Hij wilde ook zoiets hebben en gaf me nu een flutboekje. Ik verdenk hem van slijmen, want ik ken hem slechts anderhalf uur.
Nu 22.00 uur.
Iedere avond, tussen 19.00 en 20.00 uur, waait het stevig. Dat is al zo sinds het begin van mijn verblijf hier.
’s Nachts is het fris buiten. ’s Avonds blijft het lang warm.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 22 mei.
Van mijn samier (gesprekspartner in de avond) Muhammad al-S. leer ik dat prostitutie ook hier voorkomt. Natuurlijk gaan de prostituées geheel gekleed in de tent (ḵayma) zoals onze aanduiding is voor de kleding van de lokale vrouwen.
Zij bieden zich aan op parkeer­plaatsen, hoor ik later van Belgische toeristen, die dat gadesloegen.
Ik herinner me dat ik zoiets ook al gezien had, op autoparkeerplaats naast het Gasr al-thawra in Say’un.
Lokale mannen vertellen steevast dat dat geen vrouwen uit Say’un zijn, maar bedelaarsters uit de Tihama.(1)
De prostituée gaat met de man mee, in zijn auto, naar een afgelegen plek. Het is kennelijk een publiek geheim, dat getolereerd wordt, want overspel en seks buiten het huwelijk (zinaa’) is een gevaarlijke aangelegenheid, hier in dit streng islamtische land, en kan dodelijke gevolgen hebben: steniging.
Ik vraag of Muhammad weet of er moorden op prostituées voorkomen. Hij zegt dat het zelden gebeurt.

Dit is het einde van het verslag van 22 mei.

(1) Volgens The Encyclopaedia of Islam zijn er drie streken met de naam Tihama. Twee ervan liggen langs de westkust van Saoedi-Arabië, aan de Rode Zee. De derde Tihama ligt aan de westkust van Jemen, ook aan de Rode Zee en strekt zich uit langs de kust van de Golf van Aden tot aan de kust van de Indische Oceaan. Ik neem nu aan dat met de mededeling: “De bede­laarsters komen uit de Tihama”, deze laatste streek bedoeld wordt.

Index: ḵayma, Koelliyat al-shar’iyya, mutasawwil, samier.

Dit is het einde van dag 67 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.

De uitspraak van enkele letters en klanken in Arabische woorden.
In alle gevallen wordt de ‘u‘ als een Nederlandse ‘oe’ uitgesproken.
De ‘g‘ zoals die in deze tekst voorkomt is in het Modern Standaard Arabisch de ‘q‘ (qaaf: ق) en wordt in het Arabisch van Jemen en in het bijzonder het Arabisch van de Hadra­maut als de Engelse ‘g’, zoals in ‘good, goal, garlic’, uitge­sproken.
De ‘ch’ klinkt zoals in het Nederlands de ‘ch’ in ‘chaos’ wordt uitgesproken.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 21 mei 1996 (dinsdag).

Tariem – Say’un (Tariem, Say’un, Daniel van der Meulen, Hermann von Wiss­mann, Gasr al-Kathiri, nigaab, hidjaab, al-Kaaf-paleis, Mih­daar, Daan Ha­drami: YouTube).
Op 7.00 uur.
Met de taxi van voor de deur van het hotel in Tarim tot voor de deur van het Gasr al-Thawra / Gasr al-Kathiri in Say’un.
Gisteren geloofde ik dat ik vrijwel al mijn Arabisch vergeten was, nu, met de­ze taxichauffeur, kan ik weer heel veel praten en begrijp ik zeker 95% van zijn verhaal.
Als dank gaf ik hem 200 rial fooi. Hij vroeg 500 rial voor deze rit. Special (?) voor Jemeni’s is circa 480 rial. Voor toeristen tussen de 700 en 800 rial.
In het Gasr al-Thawra was de komst van de Nederlandse Ambassadeur al voorbereid. Er stonden stoelen gereed in de koele kamer van Muhammad al-H. Ik ging op het eveneens koele dakterras staan en bekeek de bedrijvigheid beneden op de autoparkeerplaats. Er liepen twee vrouwen. Een geheel in het zwart, de andere kleuriger gekleed, met een rode sluier. (Nigaab.)
Zij spraken allerlei mannen in auto’s aan. Waren het bedelaarsters (muta­sawwilaat) of hoeren?
Ik dacht dat het mogelijk moet zijn van een bedelaarster het gezicht te zien te krijgen voor geld. Zelfs te kunnen neuken voor geld, alleen: waar? Die vrou­wen intrigeerden me bijzonder.
Rond 10.00 kon Abd al-Rahmaan A. met zijn onverstaanbare aankondi­ging beginnen. (Onverstaanbaar omdat hij zo zacht sprak.) Zijn chef en tweede spreker was beter verstaanbaar. De vertaler kwam te laat en vertaalde voor mevrouw Pijpers in plaats voor ambassadeur Pijpers.
Er was een mooie Arabische in de zaal, zonder nigaab maar wel een hidjaab.(1)
Ik was de enige die foto’s maakte van de bijeenkomst. Wel was er een came­raman van de Jemenitische televisie. Die zei echter niet naar Tarim te willen gaan. Deze gelegenheid was de belangrijkste, vond hij. Hierna werd de tentoonstelling met de foto’s van Daniel van der Meulen geopend en even later konden we richting Tarim gaan. Althans, dat dachten we, maar de am­bassadeur werd eerst voor een krant geïnterviewd. Daar wilde hij nie­mand bij hebben. Dat duurde meer dan een half uur.
Ik onderhield me met zijn vrouw, haar broer en haar vriendelijke en leuke schoonzusje.
Na veel vijven en zessen waren we tegen 12.45 uur in Tarim. Ik in de auto van Abd al-Rahmaan, met ook dr. Ahmad al-Sh., vicedirecteur van de Algemene Or­ganisatie van Oudheden, Handschriften en Musea. (De directeur is Yusuf MA., die Nico en ik in de eerste week van ons bezoek aan Jemen ontmoet­ten.)
In Tarim, in de al-Ahgaaf-biblio­theek, was een informele bijeen­komst. Ik fo­tografeerde weer, nu ook met de flitser van de zwager van de ambas­sadeur, Hans?
Een uitstekende maaltijd in het restaurant van het Gasr al-goebba-hotel.
Na een korte rusttijd gingen we naar het Gasr al-Kaaf (al-Kaaf-paleis) in de binnenstad. Het gezelschap was niet uit de ge-airco-de auto te krijgen.
Bij de Mihdaar, volgens Abd al-Rahmaan, die met hen sprak in de koude Ford, hadden ze opmerkingen in de trant van christendom versus islam. (Mihdaar is de naam van een minaret en moskee in Tarim. Op andere plaat­sen ook wel Muhdaar genoemd.)
Het bezoek aan het al-Kaaf-paleis was snel afgelopen, omdat de koude auto lonkte.
Ik ging in m’n eentje naar de hogere verdiepingen, waar het mooier is dan op de lagere.
Toen ik buiten kwam zat het gezelschap al weer in hun ijskar en zwaaiden uitbundig en ook zeer overdreven ten afscheid.
Hoewel hij me (Abd al-Rahmaan) uitnodigde voor een avondje traditionele Daan Hadrami muziek bij hem thuis, protesteerde hij niet toen ik zei dat ik niet mee wilde. Het probleem is de thuisreis, omdat die avond pas om 20.30 uur begint. Ik blijf in het hotel, hoewel ik er graag heen was gegaan als het eve­nement in Tarim was geweest.
Zwemmen en het dag-verslag schrijven.
’s Avonds hoorde ik buiten: “Jaja, jaja.” Ik weet dan dat er Nederlan­ders in het hotel zijn. Ik heb hier geleerd dat dit het typische geluid is dat Neder­landers maken. Uitein­delijk bleken er geen Nederlanders te zijn.
Ik at slechts een bekertje yoghurt en viel rond 20.00 zwaar vermoeid in bed.
Rond 22.20 uur werd ik wakker en om half elf ging ik definitief naar bed.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 21 mei. (Qat / gaat, rashwa.)
Een taxi van voor het Gasr al-goebba-hotel tot voor het Gasr al-Thawra in Say’un. Wat een geluk! Het is ’s morgens om acht uur al te warm om op straat te gaan, maar ik moet iedere dag buiten de hotelpoort komen. Meestal is er geen taxi in velden of wegen te bekenen en loop ik de twee kilometer, zwaar zwetend, naar de bibliotheek, om daar te constateren dat er ook deze dag geen elektriciteit is die de ventilatoren kan laten draaien voor enige ver­koeling.
Vandaag passeert dus een taxi en kan ik van het hotel in Tarim tot in Say’un voor de deur van mijn bestemming rijden. Ik ben al om kwart voor negen in Say’un.
In het kantoor van Muhammad al-H. staan de stoelen opgesteld voor de komst van de ambassadeur. Die komt rond 10.00 uur binnen.
Abd al-Rahmaan begint een onver­staanbaar zachte speech om de ambas­sadeur en de andere spreker, dr. Ahmad al-Sh.(2) in te leiden.

Eerst houdt dr. Ahmad een duidelijk hoorbare speech en daarna is am­bassadeur Pijpers aan de beurt. Dr. Ahmad wordt vertaald door een vertaler die te laat arriveert. Er is geen andere plaats meer voor hem dan naast de ambassadeursvrouw, die dus de vertaling hoort van de speech van dr. Ahmad.
Ambassadeur Pijpers heeft een Arabische vertaling van zijn speech, die de vertaler voorleest. Ik ben de enige die de gebeurtenissen fotografeert. Ook in het museum en de tentoonstellingsruimte maak ik foto’s van de voor­naamste aanwe­zigen.

Er is ook iemand van de Jeme­nitische televisie en ik probeer hem te in­teresseren voor Tarim, maar hij vindt dit de belangrijkste gebeur­tenis. Beleefd, naar Arabische gewoonte, zegt hij niet dat hij niet naar Tarim zal gaan, maar dat hij misschien zal gaan. Hij verscheen (dus) niet.
Na afloop van van de opening wordt de ambassadeur geïnterviewd. Daar mag niemand bij aanwezig zijn, behalve Abd al-Rahmaan.

Na enige vertraging gaan we naar Tarim. We arriveren rond 12.45 uur in de al-Ahgaaf-bibliotheek en blijven tot ongeveer 14.00 uur. Ik fotografeer ook hier weer en maak van de gelegenheid gebruik om met de geleende flitser van Hans(?) om de donkere plekken van de bibliotheek vast te leggen.

De lunch wordt genoten in het restaurant van het Gasr al-goebba-hotel. Er wordt een voor mij ongekende overvloed geserveerd. Een uitstekende maal­tijd. Die mening zijn ook de ander gasten toegedaan. Hun maaltijd in dit eenvoudige hotel is vele malen beter dan de maaltijd in het (dollar-)dure Samah-hotel in Say’un. Ik ben benieuwd wie dat moet betalen. (Ongeveer 8.000 rial, circa f. 100,00.) Niet op mijn rekening, heb ik al duidelijk gezegd.

Na enige rust gaan we rond vier uur naar het al-Kaaf-paleis. Het Neder­land­se gezelschap is een beetje onwillig om hun koele (airco) auto te verlaten. Hun bezoek aan het in slechte staat van onderhoud verke­rende paleis is snel afgelopen.

[…]

Vanavond is er een traditionele Daan Hadrami bijeenkomst bij Abd al-Rah­maan thuis. Ik ben uitgenodigd en ik vind dat ik ook moet gaan, maar hoe kom ik weer thuis, als de avond pas om 20.30 uur begint? Ik kan niet bij Abd al-Rahmaan blijven logeren.

Van de taxichauffeur vanochtend leerde ik dat de huisjes die langs de weg staan op de weg naar Say’un graven zijn, waarheen ook ziyaraat(3) naar toe georganiseerd worden. Hijzelf neemt ieder jaar deel aan de ziyara naar Gabr Nabi Hoed en gaat dan op een kameel. Hij heeft daar ook een huis.  Daar brengt hij de dag door met eten en bidden. (Zie voor Gabr Nabi Hoed 19 april jl.)
Toeristen zijn welkom, maar mogen natuurlijk niet de moskee binnen of het graf betreden.
Hij is getrouwd en heeft twee jonge kinderen. Hij heeft geen tweede baan en houdt geen dieren, zoals Hussain al-K. van de bibliotheek wel doet. Hij leeft van zijn taxiwerk alleen.
Ik vraag naar het werk dat zijn vrouw doet. Zij blijkt thuis te zitten en het eten te verzorgen.
Dat is anders dan bij Hussain al-A. van de hotelreceptie. Zijn vrouw werkt als onderwijzeres, gymnas­tieklerares, in de meisjesschool in de wijk Aidied, even buiten Tarim.
De taxichauffeur vertelt dat het land in de Wadi vruchtbaar was, maar dat de regen al drie tot vijf jaar uitbleef. Nu is het eigenlijk het regenseizoen en hij hoopt dat het spoedig gaat regenen.(4)
Vroeger pompte de socialistische regering het water op, maar de nieuwe re­gering in het Noorden houdt zich daar niet mee bezig. Gevolg is dat het land verdroogd en er geen landbouw meer bedreven wordt. Er is sprake van uit­droging van het land. (Morgen is de Yawm al-wahda, de dag der eenwor­ding: wat valt er te vieren?)

Van dr. Ahmad al-Sh. begrijp ik dat Abd al-Rahmaan nu niet alleen directeur is van de al-Ahgaaf-bibliotheek, maar ook van een deel (welk deel?) van de Algemene Organisatie van Oudheden etc. in Say’un. Wellicht is dat een ‘politieke’ beslissing om Abd al-Rahmaan boven Sjeik AB(5) te plaatsen. Deze man is niet meer in Sana’a, maar al drie dagen thuis. Dat weet men in de bibliotheek kennelijk niet. Daar hoorde ik dat hij nog steeds in Sana’a is. Zijn benoeming tot moestashaar (adviseur) is een poging om hem weg te promo­veren. Niet moestashaar van de bibliotheek, maar moestashaar nergens van.

Dr. Ahmad is van mening dat de Jemenieten te lui zijn om hard te werken, omdat zij door de regering lui wordt gemaakt. Alle mannen krijgen van de regering een toelage als ze in het leger zijn geweest, dus iedereen krijgt geld van de regering.

Vroeger werd er in Jemen ook qat (uitspraak als ‘gaat‘) gekauwd(6), maar slechts een half uurtje per dag, tussen half drie en drie uur. Daarna moest men naar het land om te gaan werken. Nu krijgt men geld (hoeveel wil of kan hij niet zeggen) van de regering en is het niet meer nodig om na het half uur kauwen van het kussen op te staan en te gaan werken. De regering betaalt deze mannen op voorwaarde dat, wanneer ze opgeroepen worden, ze ook komen. Voor dit systeem van ‘standby’ ontvangen ze dus maandelijk soldij, ook als er niets te vechten is. Dr. Ahmad zegt het beter te vinden als dit systeem afgeschaft wordt, zodat van de mensen wordt verlangd dat ze weer gaan werken voor de kost. Op mijn vraag of er voor al die mensen werk is, antwoordt hij bevestigend.

Hij is ervan op de hoogte dat het zuiden niet alleen goede dingen uit het Noorden importeerde, maar ook de rashwa, steekpenningen. Aan­vaarding daarvan was vroeger ten strengste verboden.

Hij denkt dat de mensen uit het Zuiden een andere, betere menta­liteit hebben dan uit het Noorden. Hij noemt het afvalprobleem. In het Noorden gooit men maar weg. In het Zuiden is men voorzichtiger.
Ik las in de reisgids dat het in het Zuiden voor de eenheid veel schoner was dan nu. Voor de eenheid deed de regering er (dus) wat aan en niet de men­sen zelf, of er waren eenvoudig geen milieuvervuilings­spullen te krijgen.
Muhammad al-H. (zuiderling), die er bij zit en dus uitsluitsel zou kunnen geven, zwijgt, ook als ik hem naar een antwoord vraag.

Dit is het einde van het verslag van 21 mei.

(1) Het volgende staat bij de beschrijving van dia die ik van die vrouw zonder nigaab maakte.
De enige Jemenitische vrouw die bij de opening van de tentoonstelling aanwezig was. Zij was in het gezelschap van een, vermoedelijk Nederlandse, dame wier verschij­ning mij niet nodigde voor een conversatie. Deze Jemenitische dame leek mij daarentegen veel vriendelijker, niettemin heb ik geen woord met haar gewisseld. Naar goede Jemenitische gewoonte begon ik geen gesprek met mij onbekende lokale vrouwen. Daar komen vaak alleen maar moeilijkheden uit voort, met mannen, werd mij verteld.

(2) Dr. Ahmad al-Sh. studeerde zeven jaar Geografie aan de universiteit van Colorado in de Verenigde Staten en doceert nu nog, naast zijn baan als vicedirecteur van de Algemene Organisatie van Oudheden etc., aan de universtiteit in Sana’a.

(3) Ziyaraat is het meervoud van ziyara: bezoek. In religieuze context betekent dit een soort pelgrims­tocht, of grafbezoek. (Voor verdere uitleg van grafbezoek zie Aanvulling.)

(4) Zijn hoop zal medio juni 1996, op desastreuze, alles vernietigende wij­ze, ‘vervuld’ worden. Ik had Jemen één dag ervoor verlaten.

(5) Sjeik AB. was de vorige directeur van de al-Ahgaaf-bibliotheek in Tarim. Hij werd vervangen omdat hij zich bij zijn leiding, maar ook bij een deel van de bevolking in Tarim, ‘onmogelijk’ had gemaakt door zijn funda­menta­listische opvattingen en zijn politieke werk voor de fundamentalistische al-Islah-partij. Werk dat hij vanuit de bibliotheek verrichtte (al-Islah-partij).

(6) Qat (uitgesproken als gaat)-kauwen heet in Jemen overigens chazn al-gaat: de opslag van gaat. Dat is ook wat er gebeurt: men kauwt het blad fijn en slaat deze brei op in de mond, in de wang, zodat die daar in uitbolt. Ik zag in Sana’a ook vrouwen, met de nigaab strak om hun gezicht gespannen, maar wel met een duidelijke bolle wang aan één kant van hun gezicht. Van het woord chazn (ch–z–n) wordt in het Arabisch ook het woord machzan gevormd, waarvan het meervoud machaazin is en in het westen is overgenomen met dezelfde betekenis: opslagruimte, namelijk ‘magazijn’.

Dit is het einde van dag 66 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.

De uitspraak van enkele letters en klanken in Arabische woorden.
In alle gevallen wordt de ‘u‘ als een Nederlandse ‘oe’ uitgesproken.
De ‘g‘ zoals die in deze tekst voorkomt is in het Modern Standaard Arabisch de ‘q‘ (qaaf: ق) en wordt in het Arabisch van Jemen en in het bijzonder het Arabisch van de Hadra­maut als de Engelse ‘g’, zoals in ‘good, goal, garlic’, uitge­sproken.
De ‘ch’ klinkt zoals in het Nederlands de ‘ch’ in ‘chaos’ wordt uitgesproken.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 20 mei 1996 (maandag).

Tarim. Say’un (Tarim, Say’un, Mihdaar(1), mudbrick, haraam, Roebaat).
Op 7.30 uur.
Ik loop om 8.45 naar het taxistation in Tarim. Ik ga naar Say’un om een fax te verzenden, maar bij de beken­de winkel is de machine verdwenen.
In Gasr al-thawra, bezoek ik Abd al-Rahmaan A. om aan hem naar an­dere faxen te vragen. Er zijn er twee, maar die blijken niet te werken om­dat er geen elektriciteit is: ma fihi kaharba. (Er is geen elektriciteit.)
Met Abd al-Rahmaan naar het Sa­laam-hotel, waar zijn baas, dr. Ah­mad Sh. logeert. Die man brengen we de stad in en gaan dan op weg naar Tarim. De fax (het papier) hebben we achtergelaten in een betrouwbare faxwinkel.
In Tarim brengen we de bibliotheek in gereedheid voor de komst van de Ne­derlandse ambassadeur, morgen­ochtend.
Lunch in mijn hotelkamer.
Zwemmen.
Voor Muhammad al-S. spreek ik de fonetische symbolen voor het Engels in op een een cassettebandje.
FoxPro Database programmeren.
Slapen op het bed, dat ik gisteren­avond buiten opstelde.
Avondeten: voor de derde keer vandaag, yoghurt met twee bananen en brood. (Ook ontbijt en lunch.)
Verslag van het werk schrijven.
Slapen.
Van circa 21.00 tot 23.30 uur beneden met Muhammad al-S. Arabisch en Engels van elkaar leren. Zijn sexy vriendje (niet schoon, want krabt zich voortdurend) zit er bij. Hij is uit hetzelfde dorp als Muhammad en kan lezen noch schrijven. Hij ging slechts vier jaar naar school en besteedde die tijd aan voetballen. Hij vindt dat onderwijs aan God toe­behoort. Hij kent alle Ne­derlandse voetballers, anders dan Muhammad, die niet van voetballen houdt en gedichten leest en zingt.
Muhammad studeerde een half jaar op de Koelliyat al-Shari’yya (Roebaat in Tarim), maar vertrok daar na pro­blemen. (Welke?) Zingen was daar haraam, in elk geval.
–
Ik ontving in het hotel een brief uit Nederland, die op 23 april jl. ver­zonden was.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 20 mei. (Aden, Koefisch, Koefa, Arabische calligrafie, al-Foerqaan, Himyari­tisch, BA, MA.)
Ik reis naar Say’un om de fax naar Jan Just Witkam te versturen. Bij eerder faxen spendeerde ik al enkele uren in Tarim, zonder dat de lijn naar Aden tot stand kwam, laat staan dat de fax naar Nederland ver­zonden zou kunnen worden.
Abd al-Rahmaan had in Say’un meer succes en nu wilde ik in dit succes delen. Vergeefs. Het kantoor van waaruit Nico en ik eerder een fax ver­stuurden, had geen machine meer en de twee andere kantoren, adressen die ik vandaag van Abd al-Rahmaan kreeg, hadden problemen met de elektriciteit. Dat wil zeggen: er was geen elektriciteit beschikbaar en de generator gaf geen vermogen genoeg om de fax te laten werken. We lieten de twee velletjes achter met het verzoek het te proberen zodra de spanning weer aanwezig was.

Abd al-Rahmaan was weer geheel hersteld van de de verkoudheid die hij verleden week in Sana’a opliep.
Hij vertelde mij dat hij vandaag voor het eerst zijn handtekening onder een stuk zette in de functie van di­recteur van de al-Ahgaaf-biblio­theek.
Hij studeerde geschiedenis in Aden en haalde daar zijn BA. Door allerlei, mij niet duidelijke omstandigheden, was hij niet in staat om door te studeren voor een MA. Niettemin is hij nu directeur van een bibliotheek. Een functie die hij, volgens mij, naar beste kunnen en vermogen zal uitvoeren.

Hij had een idee voor een nieuw lettertype in de computer: het Sana’a Koefi. Ik moest hem erop wijzen dat het niet eenvoudig is een lettertype te wij­zigen en dat daarvoor pro­gram­meurskennis nodig is. Hij liet zich niet ont­moedigen.

Ik vertelde hem over de al-Foerqaan-cursus in Londen en het voorstel daar­voor dat ik aan Jan Just Witkam had gedaan. (al-Foerqaan in Londen bood een catalogiseringscursus aan voor Arabische handschriften. Ik had daarover in de fax geschreven, die nu in Say’un op verzending lag te wachten.)

Over de oorsprong van het Koefisch schrift heeft hij (volgens mij) een unieke gedacht. Ik ried hem dat op papier te zetten en eventueel aan de ‘Manuscripts of the Middle-East’ aan te bieden.
Hij weet dat het oud-Arabisch-schrift in de begintijd van de islam nog rond van vorm was. Hij be­studeerde de geschiedenis van Koefa en ontdekte dat daar veel Jeme­nieten in het leger zaten.
Tot kort voor de islam gebruikten die Jemenieten nog het himyaritisch schrift. Volgens Abd al-Rahmaan zou er sprake kunnen zijn van beïnvloeding van het Jemenitisch Himyaritisch op het gebruikelijke Arabische schrift van die tijd.

[…]

Volgens Abd al-Rahmaan willen er nu een aantal personen genoemd worden op het bord dat het geschenk aankondigt dat op de bibliotheek komt te hangen: dr. Yoe­soef A., dr. Ahmad Sh. en Abd al-Rah­maan zelf. Dr. Ahmad wil als be­langrijkste persoon genoemd wor­den, dr. Yoesoef wil als belang­rijkste persoon genoemd wor­den. Abd al-Rahmaan besluit (voorlopig) dat er dan maar helemaal geen namen op het bord moeten komen. (Bij mijn vertrek uit de bibliotheek op 11 juni waren de borden gereed en stonden er geen per­soonsnamen op.)

In de bibliotheek bereiden we de komst van de ambassadeur voor door enkele tafels op te stellen met wat stoelen erbij, zodat er een toe­spraakje kan worden gehouden. (Wat niet zal gebeuren.)

Het blijkt dat gisteren wel een verlofdag was, maar dat het per­soneel het beter achtte te komen, omdat ik er ook zou zijn. Tegen betaling, uiteraard. Betaling door mij, zo blijkt vandaag, maar ik weet nog niet hoeveel. Wel protesteerde ik hiertegen bij Abd al-Rahmaan, want het personeel had donderdag gezegd dat zondag wel gewerkt zou worden.

Dit is het einde van het verslag van 20 mei.

(1) De Mihdaar-minaret en moskee wordt ook vaak, abusievelijk, de Muhdaar genoemd.

Dit is het einde van dag 65 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 19 mei 1996 (zondag).

Tarim (Tarim, Islami­tisch Nieuw­jaar).
Opstaan om 7.00 uur.
Ik wijzig de fax naar Jan Just Wit­kam, de projectleider / -coördinator in Ne­derland.
Rond 9.00 ben ik in de al-Ahgaaf-bibliotheek en stel daar de nieuwe com­puter op. Om 12.00 uur is het echter einde werktijd, want vandaag is het 1 Mu­harram, dus Nieuwjaar, in plaats van gisteren. De mensen we­ten het hier zelf niet precies, maar ja, ze leven ook nog maar aan het begin van de vijf­tiende eeuw. (1417 AH.)
In het hotel werken met de computer, zolang er elektriciteit is.
Een tijdje zwemmen.
Slapen.
Koken.
Slapen.
Ik zet mijn bed buiten op het terras dat bij mijn kamer hoort.
Beneden met Muhammad al-S. ver­tellen.
De laatste twee dagen ben ik moe en heb ik het gevoel dat ik alle Arabisch vergeet.
Nu 23.30 uur.
Ik sliep heerlijk fris en koel, onder de klamboe, in mijn bed dat nu buiten stond. Ik heb de prachtige sterren­hemel onder handbereik.
–
Ik ontving in de bibliotheek en brief van MvdS. Die was er al rond 15 mei. Zij verzond die op 24 april 96.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 19 mei.
Er meldde zich vandaag een zekere Ahmad in de bibliotheek, die de elek­triciteit kwam aanleggen, maar aan­gezien hij niet de Ahmad was uit Say’un, die het werk heeft aangeno­men, wist ik niet wat ik met de man moest beginnen. Na een poosje ver­trok hij weer.

[…]

Ik vind het ’s nachts te benauwd op mijn kamer, hoewel ik met de deu­ren (naar mijn terras) open slaap. Ik stel het bed dus buiten op.
Ik gebruikte al enkele weken geen air­co meer. Niet alleen is de elektri­citeit daar niet krachtig genoeg voor, ook het temperatuurverschil tussen buiten en binnen is dan onwerkelijk groot.
De uitlaat van het apparaat, die onder het afdakje voor mijn terras­deur uit­komt, veroorzaakt daar een warme luchtkolom. Dan heb ik het nog niet gehad over het lawaai dat die machine produceert.

Dit is het einde van het verslag van 19 mei.

Dit is het einde van dag 64 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 18 mei 1996 (zaterdag).

Tarim, Nieuwjaar (Tarim, Say’un, Revolutie in Zuid-Jemen, mudbrick, Ka­thiri, Islami­tisch Nieuwjaar, Anno Hidjra, Hidj­ra, Anno Domini).
Vandaag is het Nieuwjaar, Yawm Ra’s al-sana. Dat is dus een vrije dag.(1)
Ik werk van 7.00 tot 11.30 uur op de computer (het verslag van de laatste da­gen), zolang er nog elektriciteit is.
Nu 12.00 uur.
–
Namiddag zwemmen en op het ter­ras Hollanders uitluisteren. Daar­na een fax voor Jan Just Witkam (de projectleider in Neder­land) maken. Ik probeer ook nog te tekenen, maar ik val in slaap.
Koken en beneden zitten. Niet zo lang, circa anderhalf uur, Engels en Ara­bisch met Muhammad al-S.
Nu 23.00 uur.
De laatste tijd is het niet meer voortdurend onbewolkt. Elke dag zijn er wel slierten van wolken zicht­baar.
Ik ben moe.
Ik drink één glas rum / lemontina.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de zakelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen inte­ressante informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 18 mei.
In de fax naar de projectleider in Nederland, Jan Just Witkam, meld ik dat ik niet zoals gepland op 7 juni naar Sana’a zal reizen, maar pas op 12 juni, omdat er nog veel moet ge­beuren in de al-Ahgaaf-biblio­theek in Tarim. Er is misschien niet één, zoals eerst was gemeld, maar moge­lijk twee Nieuw­jaarsdagen waarop niet gewerkt wordt, wat extra ver­traging oplevert. Vandaag, zaterdag, is de eerste Nieuwjaars­dag. Voor zondag is het dus af­wachten.
Maandag en dinsdag is de Neder­landse Ambassadeur hier, waar ik bij moet zijn. Woensdag is de Dag van de Eenheid, die als een vrije dag geldt. Donderdag is dan deze week de enige werkdag voor mij, want op vrijdag, de vrije dag in islamitische landen, is de bibliotheek gesloten.

[…]

De twee nieuwe medewerkers van de biblio­theek komen vier maanden ten laste van projectbudget, vanaf mei tot met augustus, elk voor 6.000 rial per maand (f.80,00) [€ 36,00].
Bovendien wordt er binnenkort een derde medewerker aangesteld met een universitaire graad, die ook uit dat geld loon moet ontvangen.

Verder schrijf ik in de fax dat het projectgeld nog voor mijn vertrek dreigt op te raken. Nico en ik hebben er verkeerd aan gedaan om te be­sluiten dat hij bij zijn vertrek uit Tarim 4.000 dollar mee terug zou ne­men naar Nederland. Door onver­wachte kosten (nieuwe computer) en extra vertraging, zaken die bij het vertrek van Nico niet te verwachten of in te schatten waren, ziet het er nu naar uit dat ik niet aan mijn beta­lingsverplichtingen kan voldoen. Ik vraag dan ook of dat geld op een of andere manier weer terug naar Jemen kan komen.

Dit is het einde van het verslag van 18 mei.

(1) Het nieuwe islamitische jaar be­gint op eerste dag van de maand Muhar­ram. In 1996 was dat het jaar 1417 volgens de islamitische jaartel­ling, in het westen aangeduid met 1417 AH: Anno Hidjra, naar analogie met het ‘onze’ AD: Anno Domini.

Dit is het einde van dag 63 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.

Twintig jaar geleden: dagboekfragment 17 mei 1996 (vrijdag).

Tarim (Tarim).
Op 9.00 uur.
Twee uur tekenen.
De hele ochtend (wat ervan restte) en vrijwel de hele middag mijn dag­boek bijwerken.
Circa één uur computer en ongeveer één uur zwemmen. Ik zwem veel, voor­al om wat beweging te hebben.
Nu 19.15 uur.
–
Koken en eten.
Ik at te veel en blijf nog even boven, want ik vrees dat ik weer koekjes zal moeten eten, zoals gisteren, wat echter niet het geval zal blijken te zijn, als ik van 21.00 tot 00.30 bene­den zit.
Ik kan nu eenvoudige gesprekken enigszins volgen, als Muhammad al-S. met iemand uit het noorden van Jemen praat.
Nu 00.45 uur.
Ik heb nooit veel zin om naar bene­den te gaan om te praten. Ik ga omdat ik weet dat Muhammad op me wacht. Toch geniet ik iedere keer weer van deze gezellige avonden, waar ik Arabisch leer, steeds meer.
Ik geef hem het Oxford English – Arabic woordenboek dat ik van thuis mee­bracht. De Engelse woorden wor­den fonetisch weergegeven, want voor het Engels geldt: ‘Wat geschreven staat, wordt niet uitge­sproken.’ Ik hoop dat al mijn inspanningen vruchten afwerpen.
Ik kreeg op 10 mei jl. van hem een kopie van een boek waarvan de auteur ongeveer zevenhonderd jaar geleden overleed.

Dit is het einde van de tekst in mijn dagboek.

Na het vertrek van Nico op 24 april jl. maakte ik dagelijks een verslag van de za­kelijke kant van het project. In dat verslag staat op sommige dagen in­te­res­san­te informatie, die niet in mijn dagboek voorkomt. Hier volgt een deel uit die tekst.

Fragment uit het verslag van 17 mei.
Vrijdag, de wekelijkse rustdag.
In de reeks feiten en feitjes wil ik hier nog het volgende vermelden. Zoals Nederland een grote aantrek­kingskracht uitoefent op econo­mische vluchte­lingen uit grote delen van de wereld, vervult Saoedi-Arabië die functie voor de regio hier.
Verleden week al ontmoette ik hier in het hotel een jongen die niet lezen of schrijven kon, maar wel wist dat er in Saoedi-Arabië meer te ver­dienen valt dan in Jemen en daarom illegaal de grens tussen beide landen passeerde. De Saoe­dische politie sliep echter niet. De jongen, Hassan, bracht vier dagen in een cel door alvorens hij naar Jemen werd terug­gestuurd.
Een van de medewerkers van het hotel heeft zijn baan (tijdelijk?) opgezegd om met zijn zieke zoon legaal naar Saoedi-Arabië te gaan, naar een hospi­taal. Als hij slim is, zo zei men mij, blijft hij in dat land, want daar is goed geld te verdienen. Hij is slim.
Hier, in de Hadramaut, is het niet mogelijk met je verdiensten een ‘boterham’ te beleggen.
Later hoor ik van Abd al-Rahmaan dat de gunstige economische tijden in Saoedi-Arabië ook voorbij zijn en dat nog meer mensen uit het arme Jemen niet gewenst zijn. Liever hebben ze daar Pakistanen of In­diërs. Die mensen hebben geen familie in het land en voelen zich niet thuis in het strenge isla­mitische klimaat. Daarom willen ze met hard werken zo vlug mogelijk zo veel mogelijk verdienen om dan weer gauw naar het eigen land terug te keren. Een werkgever kan van deze mensen alles eisen, ze zullen het zonder meer uitvoeren.
Veel geld in Tarim komt uit de Golfstaten of uit Saoedi-Arabië. Dat hoor ik keer op keer vertellen. Een gedeelte van het straatbeeld in Tarim en Say’un wordt bepaald door goed uitziende (in tegenstelling tot de lokale) grote auto’s met nummer­platen uit die landen. Vooral uit de oostzijde van de Wadi gaan veel mensen naar de Golfstaten om fortuin te maken. De anderen zitten in Saoedi-Arabië.
Er werkt nu een vervanger van de naar Saoedi-Arabië vertrokken me­dewerker, ook een onderwijzer Engels. Salim al-T. Het duurt een paar dagen voordat ik aan de uitspraak van zijn Engels gewend ben. Hij is een heel aardige jongeman, die echter een extreme kijk op het Europese leven heeft. Het Europese seksleven, natuurlijk.

Dit is het einde van het verslag van 17 mei.

Dit is het einde van dag 62 (van 93 dagen totaal) van mijn verblijf in Jemen in 1996. Naar dag 1. (Naar alle gepubliceerde dagen.)

Top

Door op de twee eerste letters van een link te klikken, opent een nieuw tab­blad waarin de geo­gra­fische locatie van de plaats in Google Maps wordt getoond.
Wanneer u op de derde en volgende letters klikt komt u in een nieuw tab­blad bij Wi­ki­pe­dia­pa­gi­na terecht met informatie over deze locatie.
Bij begrippen wordt alleen Wi­ki­pe­dia geopend.