Een impressie van Shibaam, de stad die we vrijdag jl. bezochten. Beide panden hebben houten toegangsdeuren. Op de hogere verdiepingen zijn de mashrabiyya’s te zien. Het was overigens niet altijd een pretje om in zo’n groot huis te wonen. De elektriciteit viel in de Hadramaut zeer geregeld uit en dan hadden de hoogste verdiepingen geen water. In zo’n groot huis wonen meerdere families, maar alleen zij die op de bovenste verdiepingen wonen kunnen gebruik maken van het koele terras na zonsondergang. De vrouwen van de ene familie mogen immers niet door de mannen van een andere familie gezien worden. (Mahaarim.)
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 8 april 1996 (maandag).
Tarim (Tarim, Fudjayra, Mukalla, Shibaam, mashrabiyya, mahaarim, Riaad al-Salihien).
Op 6.00 uur.
Lezen “Riaad al-Salihien” van al-Nawawi.
Ontbijt.
Rond 8.00 op weg. We bellen met Sana’a [Nederlandse Ambassade]. Van MN horen we dat de container nog niet in al-Mukalla is gearriveerd. De estimated time of arrival was 30 maart. Wij dachten (Jan Just Witkam had dat gezegd) al in al-Mukalla. Het blijkt echter al-Fujayra te zijn. De container komt nu misschien morgen in al-Mukalla aan.
Een tijdje in de bibliotheek werken.
Na de middag even zwemmen. Twee leuke Duitse vrouwen in het zwembad.
Werken aan FoxPro.
’s Avonds het dorp in. Nico gaat bellen bij Husayn Ali A.
Koken.
De radio (die we verleden week kochten) slopen: de cassetterecorder eruit, voorbereiden (en maken) voor het aansluiten van mijn walkman.
Zinloos discussiëren over het Nederlands onderwijssysteem.
Nu 23.15 uur.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Nog een impressie uit Shibaam, de stad die we eergisteren (vrijdag) bezochten. Duidelijk is de machtige hoogte van het pand te zien en de mashrabiyya’s op de verschillende verdiepingen. Ook dit gebouw is helemaal van zonsteen (mudbrick) gebouwd.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 7 april 1996 (zondag).
Tarim (Tarim, Shibaam, mashrabiyya, mudbrick, Riaad al-Salihien).
Het is Pasen in Nederland.
Wakker rond 6.00 uur.
Tekenen.
Lezen in “Riaad al-Salihien” van al-Nawawi.
Op 7.30 uur.
Ontbijt.
Het verslag van gisteren (timmerman) maken.
De kamer en het terras van Nico gezelliger inrichten.
Na de middag op de computer met FoxPro (database) werken.
Van 18.00 tot 22.00 uur bij Nico koken en kletsen.
‘Thuis’, op mijn kamer, een brief schrijven voor Pa, Ma, mijn broer en mijn schoonzuster.
Nu 00.15 uur.
Housemuziek.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Voordat ik de tafel kreeg moest ik met de laptop op een paar dozen werken.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 6 april 1996 (zaterdag).
Tarim (Tarim).
Op 6.15 uur.
Ontbijt.
Naar de bibliotheek. We doen niet veel. Eerst moet de container komen. (De timmerman kwam.)
Thuis 12.30 uur.
Ik probeer te werken aan FoxPro, maar val in slaap. Ik ben pas tegen 17.00 uur weer wakker.
We gaan bellen in de winkel van de altijd aardige Husayn Ali A.
Thuis koken en gezellig natafelen.
Nu 23.00 uur.
Vanochtend vroeg ik aan de hotelmanager een schrijftafel en toen ik na de middag thuis kwam had ik er zowaar een. Weliswaar maar 80 x 80 cm, maar toch! Ik was zo blij als een kind.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Een overzichtsfoto van Shibaam. Deze stad wordt het Manhattan van de woestijn genoemd en behoort tot het Werelderfgoed, vanwege de torenhoge huizen, ook allemaal van zonsteen (mudbrick) gebouwd. De dadelpalmen staan er slecht bij. Na de val van het communisme moesten de bewoners zelf zorg dragen voor de bevloeiing. Eerder deed dat de overheid.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 5 april 1996 (vrijdag).
Tarim (Tarim, Say’un, Shibaam, mashrabiyya, mudbrick).
Op 6.15 uur.
Tegen 7.15 uur via Say’un, vanwaar we een fax naar Jan Just Witkam verstuurden, naar Shibaam. Een mooie stad met mooie deuren(1) en mashrabiyya’s. (Mashrabiyya’s: vensters voorzien van fijn (houten) traliewerk, zodat naar binnenkijken bijna niet mogelijk is.)
Terug.(2)
Thuis tegen 13.00 uur.
Even zwemmen.
Weer werken: brieven schrijven.
Nu 14.30 uur.
Ik schrijf drie brieven. Een gezamenlijke voor AS, MS en AB.
Een brief voor EL (hiermee vervalt de brief die ik eerder voor haar schreef) en een brief voor MvdS.(3)
We koken rond 19.00 uur. (Nico had bezoek van Abd al-Rahmaan A.)
Samen vertellen tot 22.00 uur. Daarna de brief naar MvdS schrijven.
Nu 00.30 uur.
Vandaag was het erg warm.
(1) De stad Shibaam is wereldberoemd om haar hoge huizen. Heel veel van die huizen hadden een traditionele toegangsdeur van gesneden hout.
(2) Dit is maar een zeer summier verslag van ons bezoek aan Shibaam. We zijn er nog een keer geweest en daarvan doe ik uitgebreider verslag.
(3) Ik schreef voortdurend brieven naar ‘jan en alleman’ in Nederland, want ik vond dit zo’n bijzonder project, dat ik wilde dat iedereen er kennis van nam en ik wilde vooral ook ‘gehoord’ worden.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Enkele medewerkers van de al-Ahgaaf-bibliotheek aan het werk op deze slecht belichte dia. In de bibliotheek moest alles afgedekt, of opgeborgen worden om de boeken en spullen te beschermen tegen het immer binnenwaaiende stuifzand uit de woestijn. Een strijd daartegen was onbegonnen werk. Onder de grote ‘hoes’ van piepschuim stond de typemachine.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 4 april 1996 (donderdag).
Tarim (Tarim).
Op 7.15 uur.
Moe.
Gisteren kochten we een radio voor 2.100 rial. Het cassettegedeelte deed het echter niet goed. We brachten het apparaat nu terug, maar de man wilde het geld niet teruggeven. Hij zou hem repareren. We vergaten hem echter op te halen.(1)
In de bibliotheek constateren we dat de catalogus niet in orde is en vol fouten zit. Na enige discussie en steekproeven verzucht Aidaroes: “De hele bibliotheek verkeert in een chaos.”
Thuis: 13.00 uur.(2)
Even zwemmen.
FoxPro. [Database.]
Tussen 18.00 en 19.00 koken.
Brieven naar vrienden op de computer voorbereiden.
Bed rond 23.00 uur.
(1) Rond deze tijd begon Nico in Tarim in een korte broek te lopen. Hij zei: “Ze beschouwen ons hier toch als achterlijk, dus dan gedragen we ons ook maar daar naar.” In zekere zin had hij gelijk. We werden waarschijnlijk als achterlijk beschouwd, maar ik zou na zijn vertrek nog zeven weken alleen in deze plaats doorbrengen en ik wilde toch nog een beetje fatsoen, welvoeglijkheid, demonstreren in overeenstemming met de strenge zeden en omgangsregels van deze gemeenschap, dus ik volgde zijn voorbeeld niet.
(2) Naar huis namen we meestal een taxi. Lopen was haast geen optie op het heetst van de dag. Later, toen Nico al vertrokken was, kwam het wel voor dat ik naar huis (hotel) moest lopen, wanneer ik te lang had doorgewerkt. Na 13.00 uur reden geen taxi’s meer. Als ik mijn flesje water uit de koelkast van de bibliotheek mee naar huis nam, was de inhoud na circa twintig minuten lopen lauw.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Het gebouw rechts op de foto is de grote moskee in het centrum van Tarim. Op de tweede verdieping is de al-Ahgaaf-bibliotheek gevestigd. De trap leidt erheen. De man helemaal rechts op de foto staat op het punt om de moskee te betreden. Deze moskee is met een betonnen steen gebouwd. Op de achtergrond staan gebouwen van mudbrick (zonsteen), maar een uitbreiding wordt gerealiseerd met een steen van cement. De straten rondom de moskee werden goed schoon gehouden, anders dan in de rest van het stadje, waar het stuifzand uit de woestijn centimeters dik lag.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 3 april 1996 (woensdag).
Tarim (Tarim).
Op 6.00 uur.
Rond 7.15 uur gaan we de stad in. Nico maakt foto’s.
Vandaag werken we in de al-Ahgaaf-bibliotheek.(1)
Rond 11.00 komt Abd al-Rahmaan A. Met hem zetten we enkele plannen op. We gaan met z’n drieën naar het hotel. Hij blijft enige tijd hangen. Daarna gaan we zwemmen.
Na 16.15 uur schrijf ik buiten een brief voor EL. (Ex-studente Arabisch, die me (onverwacht) een week voor vertrek naar Jemen, een kaartje stuurde.)
Housemuziek luisteren op bed.
We eten een slechte maaltijd in het restaurant van het hotel.
Even samen zitten. Daarna schrijf ik een brief voor AS, die ook voor AB en MS bedoeld is. Ondertussen housemuziek luisteren.
Na 23.15 uur organiseer ik mijn eigen kleine housedance / -trance party in mijn hotelkamer en dans me in het zweet.(2)
Nu 00.15 uur.
[…]
Bed 01.00 uur.
(Zuid-Jemen, Sayyid, Muhammad, Aden, Mamelukken)
(1) Ons werd verteld dat aan het begin van de communistische revolutie in Zuid-Jemen alle privébibliotheken geconfisqueerd werden met de bedoeling om alle religieuze boeken te vernietigen. De bovenlaag van de maatschappij, de Sayyids (rechtstreekse afstammelingen van de profeet Muhammad), beschikten allemaal over uitgebreide collecties boeken, waaronder veel religieus werk. Deze boeken werden verzameld en opgeslagen boven de grote moskee in Tarim, dat toentertijd (en nu weer) een religieus centrum was, met een theologische faculteit. Toen de communisten dachten alles vergaard te hebben wat er op religieus gebied bijeen te stelen was en dat in zakken had opgeslagen, vroeg men aan de partijleiding in de hoofdstad Aden wanneer de brand erin kon. De kopstukken wilden niet meteen tot boekverbranding overgaan; men vond dat de boeken nageplozen dienden te worden op zoek naar een mogelijke rechtvaardiging voor communisme. Toen er na jaren op dat gebied helemaal niets ondernomen was, besloot men de boeken in kasten op de bovenverdieping van de grote moskee in Tarim openbaar op te stellen en zo een bibliotheek in te richten. Claims van de voormalige eigenaren werden allemaal afgewezen. Deze collectie omvat voornamelijk handschriften (manuscripten) uit vele eeuwen, waarvan sommige nog uit de tijd van de Mamelukken.
(2) Ik was gewoon om in het weekeinde een nacht te gaan discodansen in het Leids Vrijetijdscentrum LVC.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Het imposante voormalige paleis van de Kathiri Sultan van Say’un: Gasr al-Kathiri, of, zoals het nu heet: Gasr al-Thawra. (Paleis van de Revolutie.) Ook dit gebouw is helemaal van zonsteen (mudbrick) gebouwd.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 2 april 1996 (dinsdag).
Tarim, Say’un (Tarim, Say’un, mudbrick, Arabische namen: Abd al-Rahmaan, Kathiri, Kathiri Paleis).
Op 6.00 uur: op de computer werken.
Na het ontbijt gaan we naar Say’un, op zoek naar Abd al-Rahmaan A.(1) We vinden zijn superieur in de Organisatie voor Antiquiteiten, die hem belt. Na een poosje komt hij. Hij maakt een wat timide indruk.
Na een poosje gaan we boodschappen doen en dan terug naar Tarim met dezelfde (levendige) chauffeur als onze eerste reis van Say’un naar Tarim, verleden week woensdag.
‘Thuis’ (hotel) om 12.00 uur.
Zwemmen. Een hele mooie Duitse vrouw (joods?) zwemt er ook.
Met de computer werken.
Bellen bij de aardige telefoonjongen. We blijven er een tijdje vertellen.
Thuis koken.
Bed tegen 22.15 uur.
Moe.
Sjeik, sjeikh, al-Islah-partij (Sjeik, al-Islah).
(1) Abd al-Rahmaan A. was al benoemd tot de nieuwe directeur van de al-Ahgaaf-bibliotheek. Hij moest sjeik AB vervangen, een van de leidende figuren binnen de al-Islah, een conservatieve islamitische partij. Door diens fundamentalistische preken, die hij in de bibliotheek hield, had hij zich ‘onmogelijk’ gemaakt bij de lokale gemeenschap en ook bij zijn superieuren in Sana’a. Het zou nog enige tijd duren voordat sjeik AB ook definitief vertrok.
De ‘timide’ indruk die Abd al-Rahmaan A. op mij maakte kwam vooral door zijn bescheidenheid. Hij was een zachtaardige, aardige en kunstzinnige man, zou ik later ontdekken.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Deze vruchten groeiden in de achtertuin van hotel Gasr al-Goebba. Ik heb geen idee of ze eetbaar zijn en ik weet ook de naam er niet van. Voordat ik er meer over te weten kon komen, werd de toegang tot het gebied, nadat ik het twee keer had bezocht, versperd door takkenbossen met scherpe doornen. Kennelijk was er iemand die niet wilde dat ik er kwam. (Volgens een deskundige zijn dit papaja’s.)
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 1 april 1996 (maandag).
Op 7.15 uur.
Vannacht hoefde ik maar eenmaal naar het toilet, vanochtend echter verschillende malen. (Diarree.)
Het ontbijt staat me tegen, maar ik eet toch. De thee krijg ik niet naar beneden.
Samen gaan we op weg naar de al-Ahgaaf-bibliotheek. Onderweg denk ik het moeilijk te krijgen en wil zelfs niet over eten praten. Al met al gaat het goed. (Ik hoef niet naar het toilet tot nu, circa 14.15 uur.)
In Tarim kopen we boeken(1) en een gasstel met een reservefles. De boeken hadden een waarde van 3.210 rial (1 rial is f. 0,0146) en het gasstel 8.550 rial. (Respectievelijk f. 46,85 en f. 124,85) Dat laatste bedrag verdienden we gisteren al terug van onze vergoeding (f. 85,00 per dag) door slechts hotel- en maaltijdkosten op te gebruiken.
Een kamer kost 1.050 rial en de avondmaaltijd 235 rial per persoon. Totaal 1.285 rial. Voor ons tweeën 2.570 rial: f. 37,52.
F. 170,00 – f. 37,52 = f. 137,48 – f. 124,85 = f. 12,63 over.
Ik ga om 11.15 weer naar bed en slaap tot 13.30.
Het enige wat je van een vrouw kunt zien zijn haar nieuwsgierige vriendelijke ogen. Kinderen zwaaien soms, of stuiven verschrikt weg. Vrouwen zwaaien zelden en meer dan hun ogen (soms handen of voeten) is er niet te zien. Ze zitten geheel in het zwart. Wel handig tegen zoveel stof dat zelfs in de hotelkamer doordringt.
Nu: 14.30 uur.
FoxPro database op de computer.
Rond 17.00 samen de stad in.
Telefoneren en levensmiddelen kopen. We zijn rond 19.00 thuis.
Samen koken: macaroni, uien, knoflook, tomatenpuree.(2) Een en ander is niets bijzonders, maar wel beter dan de rijst met groente die we al vijf keer aten.
Vertellen.
Nu 23.15 uur.
Moe.
(1) Ik weet nog dat de eigenaar van de boekhandel mij het wisselgeld met zijn linkerhand teruggaf. De linkerhand geldt als onrein en hij zei daarmee: “Ik veracht je.”
(2) In mijn herinnering waren de blikjes tomatenpuree allemaal over de uiterste houdbaarheidsdatum heen. Soms spoot de puree uit het blik, maar we hadden geen andere keus dan het spul gewoon op te eten, om nog enige smaak aan de maaltijd te geven.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Rondom hotel Gasr al-Goebba. In de bouwval op de achtergrond woonde nog een boer en zijn gezin.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 31 maart 1996 (zondag).
Tarim (Tarim, Wadi Hadramaut, WordPerfect, mudbrick, zonsteen, Zuid-Jemen).
Op 6.15 uur.
Computer (werken met de database FoxPro) en kleren wassen.
Nico probeert MN (van de Nederlandse Ambassade in Sana’a) te bellen. Die zit in een vergadering.
De medewerker van de telefoonwinkel is erg aardig. Hij heeft een heldere, intelligente blik.
We gaan niet naar de bibliotheek, want Nico is ziek. (Diarree.)
Ik wandel in de koele, bevloeide, bossen van palmbomen rond het hotel. Er wonen nog mensen in de half ingestorte ‘modder’ huizen. [Modderbaksteen: mudbrick, zonsteen]
Een meisje, geheel in het zwart, handen en voeten ook (erg praktisch in deze stuifzandwoestijn) intrigeert me en ik probeer haar, voorzichtig, te volgen. (Ik wil wel eens praten met vrouwen.)
Zij verdwijnt in een van de half ingestorte huizen. Ik zag haar vaker. Zij is een geitenhoedster. Ze draagt lange zwarte handschoenen.
Nu 10.30 uur.
Ik installeer WP 5.1 (WordPerfect) apart voor Nico op mijn computer. Hij heeft namelijk veel kritiek op mijn bestandsindeling en begrijpt er niet veel van. (Voor een buitenstaander is het ook moeilijk.) Gisterenavond (laat) verliep de installatie niet vlekkeloos en ook nu gaat het niet helemaal goed.
Na 13.00 tot circa 17.00 buiten zitten en FoxPro database bestuderen. Ondertussen luister ik naar housemuziek op cassettes.
Het is kennelijk voor sommigen een vrije dag, deze zondag.(1) Er zijn veel Arabieren rond het hotel en er liggen enkele jonge Tarimse snuiters in het zwembad.
Gezellig is het kennelijk in het, geheel omheinde (afgeschermde) familiezwembad, want er klinkt vaak vrolijke zang op het ritme van een slaginstrument.
Verder studeren bij Nico op het terras.
Diner: weer dezelfde rommel als de afgelopen dagen. Ik heb er geen zin meer in. Het wordt tijd dat de container komt, waar we eten in hebben.
We gaan morgen een kookstel kopen en zelf koken.
Nu 22.15 uur.
Ik heb last van diarree.
(1) Gewoonlijk is de vrijdag een vrije dag voor ambtenaren in een islamitisch land, maar vast zal de zondag als een vrije dag gegolden hebben in de ‘goede oude tijd’ van het communisme in de voormalige Volksrepubliek Zuid-Jemen.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Dit is het zwembad dat uitsluitend voor Jemenitische mannelijke bezoekers bestemd was. Toeristen mochten niet in dit schaduwrijke bad zwemmen.
Twintig jaar geleden: dagboekfragment 30 maart 1996 (zaterdag).
Tarim (Tarim).
Op 6.00 uur.
Computer: werken aan de database.
Ontbijt.
Van circa 9.00 tot 13.00 in de al-Ahgaaf-bibliotheek.
We zwemmen niet, want het zwembadwater is vies.(1)
Computer: werken met FoxPro.
Van 17.00 tot 19.30 samen buiten zitten.
Avondeten.
Buiten zitten bij Nico op het platje: Terras.
Van 21.30 tot 01.00 uur: computer, werken met de FoxPro database.
(1) Er zat geen chloor in het zwembadwater. Om de vier of vijf dagen liet men het zwembad leeg en stroomde het water over de nabijgelegen dadelpalmbomenplantage, als bevloeiing.
Door op de twee eerste letters van een link te klikken, wordt in een nieuw tabblad de geografische locatie van de plaats in Google Maps weergegeven. Wanneer u op de derde en volgende letters klikt wordt u in een nieuw tabblad verbonden met de Wikipediapagina over deze locatie. Bij begrippen wordt alleen Wikipedia geopend.
Les très riches heures du Luc & Berry 