Goilberdingerdijk: Fort Everdingen

22 Augustus 2019


Fort Everdingen

(Foto: 01/18) Fort Everdingen.



Bouwjaar: 1842-1847.
Fort Everdingen is een Rijksmonument.


Achtergrondinformatie
Culemborg.


Google Maps
Fort Everdingen.


Wikipedia
FortFort Everdingen.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen
Rondleidingen.

U staat hier bij fort Everdingen, een ver­de­di­gings­werk in de Nieu­we Hol­land­se Wa­ter­li­nie. Het fort is ge­bouwd in 1846. Dit fort en fort Hons­wijk aan de over­kant van de ri­vier wor­den sa­men ‘de Wach­ters aan de Lek’ ge­noemd. Het fort heeft een lan­ge ge­schie­de­nis en veel ge­heim­zin­ni­ge plek­jes en don­ke­re gan­gen. Het is nu ei­gen­dom van fort­brou­we­rij Duits & Lau­ret.

Benieuwd hoe het fort van binnen uit ziet? De Stich­ting Hons­wijk Ever­din­gen geeft ie­de­re zon­dag om 14.00 uur een rond­lei­ding. Toe­gang € 4,50. Voor meer in­for­ma­tie en aan­mel­den voor een rond­lei­ding scan de QR code of ga naar:
For­ten Hons­wijk-Ever­din­gen.


Websites
Een tekening in kleur van het fort.
Speciaalbieren Duits & Lauret.


Rijksmonument 531650
Dit is het nummer van het complex Fort Everdingen.
Dit complex bestaat uit 17 Rijksmonumenten.

01.) 531651: Fortaanleg met aard­wer­ken waar­in drie ver­bruiks­ma­ga …
02.) 531652: Toren als markant ge­bouwd on­der­deel van het Fort …
03.) 531653: Contrescarpgalerij met toe­gangs­po­ter­ne als mar­kan­te ge­bouw­de …
04.) 531654: Remise met schuil- en berg­plaat­sen / bom­vrij ge­bouw A1 …
05.) 531655: Remise met schuil- en berg­plaat­sen / bom­vrij ge­bouw A2 …
06.) 531656: Gemetseld verbruiksma­ga­zijn / bom­vrij ge­bouw B1 …
07.) 531657: Gemetseld verbruiksma­ga­zijn / bom­vrij ge­bouw B2 …
08.) 531658: Gemetseld verbruiksma­ga­zijn / bom­vrij ge­bouw B3 …
09.) 531659: Groepsschuilplaatsen type P als in de mo­bi­li­sa­tie­pe­rio …
10.) 531663: Complete gietstalen koe­pel­ka­ze­mat type G …
11.) 531664: Inundatiesluis met schot­balk­ke­ring, beer en loop­brug * …
12.) 531666: Inundatiesluis met schot­balk­ke­ring * …
13.) 531680: Verdedigbare fort­wach­ters­wo­ning, bij de in­gang van het fort, …
14.) 531681: Houten loods (b) (2) (noord­west­bas­ti­on), als niet bom­vrije op­slag …
15.) 531682: Houten loods (zuid­west­zij­de ter­re­plein) (a) (3), als niet bom­vrije …
16.) 531684: Inundatiesluis / keer­sluis bij Fort Ever­din­gen * …
17.) 532024: Houten loods (noord­oos­te­lijk van to­ren) (d) (4), als …
*: de website van Cultureel Erf­goed toont ook een si­tu­a­tie­kaart­je.


Stichting Menno van Coehoorn
Enkele termen:
BastionBeerBom­vrijContres­carp­ga­lerijFortInun­da­tie­sluisKaze­matPoterneRemiseSchot­balk­sluisTerre­plein.
Stichting Menno van Coehoorn: termino­logie.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Mobiele telefoon / Smartphone
the-face.com

Voor be­zoe­kers die via the-face.com op deze web­si­te ko­men: als de in­ter­ne links (me­nu, be­gin, ein­de) niet wer­ken (mo­bie­le te­le­foon / smart­phone) klikt u voor het ori­gi­ne­le adres van dit be­richt op: ira­da.com.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen

(Foto: 02/18) Fort Everdingen.


Foto’s van het in­te­ri­eur van het fort.
(ⒸStich­ting Hons­wijk Ever­din­gen.)


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Maquette

(Foto: 03/18) Fort Everdingen.


De maquette van het fort in roestig ijzer.

De kijkrichting is van west naar oost. De ri­vier de Lek ligt dus links. De fort­wach­ters­wo­ning ligt aan de­ze zijde van het fort. De Beer­sluis ligt in de dijk aan oost­zij­de / over­zij­de van de ma­quet­te, op de mid­del­lijn.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Ingang

(Foto: 04/18) Fort Everdingen.


De ingang aan de west­zijde van het fort.
Toen ik daar was op die prach­ti­ge en uit­zon­der­lijk war­me en zon­ni­ge dag, 27 fe­bru­a­ri 2019, was, was het fort ge­slo­ten. Ik ben dus niet in / op het com­plex ge­weest.


Rijksmonument 531651.

FORTAANLEG MET AARDWERKEN WAARIN DRIE VERBRUIKS­MA­GA­ZIJ­NEN, (RES­TEN VAN) GE­SCHUTS­OP­STEL­PLAAT­SEN, NAT­TE GRACHT MET BUI­TEN­OE­VERS, MET IN­UN­DA­TIE­KA­NA­LEN, MET (OM­LEI­DINGS- EN ON­DER­HOUDS-)WE­GEN EN MET DOOR GRENS­PA­LEN AAN­GE­DUI­DE ZO­NE als ba­sa­le on­der­de­len van Fort Ever­din­gen. For­ten wer­den ge­woon­lijk ge­con­stru­eerd op ba­sis van voor­af aan­ge­brach­te aard­li­cha­men, die als een fun­de­ring fun­geer­den en weg­zak­ken in (een nat­te en slap­pe) bo­dem moes­ten voor­ko­men. Bij de bouw van de for­ten is, be­hal­ve dit ge­woon­lijk al tac­tisch ‘voor­ge­vorm­de’ aard­li­chaam – dat op zich­zelf reeds een weer­ba­re rol kon ver­vul­len – ook nog een spe­ci­fie­ke aan­leg ge­re­a­li­seerd die be­doeld was om de de­fen­sie­ve kracht te ver­gro­ten, de vei­lig­heid van de be­zet­ting te waar­bor­gen en in­tern en ex­tern trans­port en ver­keer te ver­ge­mak­ke­lij­ken. Zo ont­ston­den er on­der meer aar­den dek­kin­gen voor ver­schil­len­de bouw­wer­ken, om ze min­der kwets­baar te ma­ken voor in­sla­gen van vij­an­de­lijk vuur, aar­den wal­len die de be­bou­wing en open ter­rei­nen dek­ten en de con­tou­ren be­paal­den en be­stra­te pa­den en ap­pel­plaat­sen. For­ten wer­den ge­woon­lijk om­ge­ven door een of meer nat­te of dro­ge grach­ten om even­tu­e­le na­de­ring van de om­wal­ling of het fort­ter­rein door een vij­and tot het laatst toe te be­lem­me­ren. For­ten wa­ren ge­woon­lijk slechts te be­rei­ken via een of meer­de­re brug­gen of via een smal­le land­eng­te. Waar om wa­ter­staat­kun­di­ge of an­de­re re­de­nen een per­ma­nen­te di­rec­te ver­bin­ding tus­sen bin­nen- en bui­ten­ge­bied be­stond, was de­ze zo­da­nig uit­ge­voerd dat hij slechts met de groot­ste moei­te te pas­se­ren was. (Bron van dit tekst­frag­ment: Rijksmonument 531651.)
Beeld­bank: 510.454. (De kijkrichting is van noord naar zuid. Deze fo­to is waar­schijn­lijk voor de Twee­de We­reld­oor­log ge­no­men, om­dat de ka­ze­mat­ten aan de rech­ter­zij­de van de Dief­dijk (de weg naar het zui­den, te zien aan de bo­ven­kant van de foto) niet aan­we­zig zijn.)


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen

(Foto: 05/18) Fort Everdingen.


Het fort vanuit het zuid­wes­ten gezien.
He­le­maal links de fort­wach­ters­woning.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen

(Foto: 06/18) Fort Everdingen.


Het zuidwestelijk bastion.


Websites
Kenniscentrum Waterlinies: Fort Everdingen
Wikipedia: Bastion.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen

(Foto: 07/18) Fort Everdingen.


VII – Leven in het fort – 1841-1847 – Druipkoker – Water­vleer­muis – Jan Blankenpad.

Druipkoker – In de voor 1885 gebouwde for­ten wordt het re­gen­water, dat door de grond­dek­kin­gen op de bom­vrije ge­bou­wen neer­sij­pelt, af­ge­leid langs de af­wa­te­rings­vlak­ken van het ge­bouw naar ver­ti­ka­le druip­ko­kers, wel­ke in de recht­stands­mu­ren van de ge­wel­ven zijn uit­ge­spaard, waar­na ten slot­te door aan­slui­ten­de, hel­len­de buis­lei­din­gen, on­der den vloer van het ge­bouw het wa­ter wordt ge­voerd naar re­gen­bak­ken.
(Bron van deze tekst: Oosthoek 1916: encyclopedie 1916-1925.)
Wikipedia: Watervleermuis.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Beersluis

(Foto: 08/18) Fort Everdingen.


Beersluis.


Hollandse waterlinie
Laat je verrassen

Water als verdedigingswapen
De Nieuwe Hollandse Water­li­nie was een ver­de­di­gings­li­nie.
Water was het verdedings­wa­pen. Als de vij­and er­aan kwam, kon­den stro­ken wei­land tus­sen Mui­den en de Bies­bosch on­der wa­ter ge­zet wor­den. Het land werd daar­door moei­lijk be­gaan­baar voor de vij­and. De linie deed dienst van 1815 tot on­ge­veer 1940.

Tegenwoordig heeft de Nieuwe Hollandse Water­li­nie een nieu­we func­tie. Het is nu een prach­tig na­tuur­ge­bied, waar­in je de ge­schie­de­nis vol­op kunt be­le­ven. Laat je ver­ras­sen!


Sluizen Everdingen

Beersluis
Tussen 1842 en 1845 werd Fort Everdingen ge­bouwd om de toe­gang van de Lek te be­wa­ken. Dit ge­beur­de sa­men met Fort Hons­wijk aan de over­zij­de van de ri­vier. Bijna 30 jaar la­ter – in 1874 – wer­den hier ook de in­laat­sluis, beer­sluis en dam­sluis ge­bouwd. De slui­zen wa­ren no­dig om de Cu­lem­bor­ger­waard onder wa­ter te zet­ten als on­der­deel van de Nieu­we Hol­land­se Wa­ter­li­nie. Over de in­laat­sluis kwam een een­vou­di­ge hou­ten brug waar van­daan de lie­ren wer­den be­diend voor het uit­ha­len en in­la­ten van de schot­bal­ken.

De beersluis is een inundatie­sluis met schot­bal­ken­ke­ring. De sluis, ge­le­gen in de zui­de­lij­ke Lek­dijk bij Fort Ever­din­gen, is deels met ce­ment be­stre­ken, be­staat uit bak­ste­nen en een na­tuur­ste­nen sluis met vier hoof­den en drie door­la­ten. In de door­la­ten zijn schot­bal­ken aan­ge­bracht. Boven de door­la­ten zijn wind­wer­ken aan­ge­bracht. Ten oos­ten van de sluis ligt de zo­ge­noem­de ‘beer’: een ge­met­sel­de wa­ter­ke­ring met een scher­pe ‘ezels­rug’. De rug dien­de om in ge­val van be­le­ge­ring het lo­pen over de ke­ring moei­lijk te ma­ken. Over de sluis en de beer ligt een gro­ten­deels ijze­ren loop­brug, die door sier­smeed­ijze­ren hek is af­ge­slo­ten; de brug kon in ge­val van acu­te nood wor­den ver­wij­derd.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Beersluis

(Foto: 09/18) Fort Everdingen.


Beersluis.


Fort Everdingen
Sluizenstelsel.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Beersluis

(Foto: 10/18) Fort Everdingen.


XI – Beer op de weg 1875 – Sluisbeer – Grazers – Jan Blankenpad.


Joost de Vree, architectonische termen: Beer / sluisbeer.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Inlaatsluis

(Foto: 11/18) Fort Everdingen.


De inlaatsluis ligt aan de ri­vier de Lek. Ik be­zocht die sluis niet.


Sluizen Everdingen

Beersluis
Tussen 1842 en 1845 werd Fort Everdingen ge­bouwd om de toe­gang van de Lek te be­wa­ken. Dit ge­beur­de sa­men met Fort Hons­wijk aan de over­zij­de van de ri­vier. Bijna 30 jaar later – in 1874 – werden hier ook de in­laat­sluis, beer­sluis en dam­sluis ge­bouwd. De slui­zen wa­ren no­dig om de Cu­lem­bor­ger­waard on­der wa­ter te zet­ten als on­der­deel van de Nieu­we Hol­land­se Wa­ter­li­nie..

De inlaatsluis in de zomerkade van de Lek is een een­vou­di­ge bak­ste­nen en deels na­tuur­ste­nen sluis met twee schot­balk­ke­rin­gen. Op de hoof­den staan drie giet­ijze­ren wind­wer­ken waar­mee de schot­bal­ken kon­den wor­den op­ge­haald of neer­ge­la­ten. Op het mid­del­ste sluis­hoofd aan de land­zij­de zit een hard­ste­nen peil­schaal.

Het noord-zuid gericht inundatie­ka­naal zorg­de voor de toe­voer van wa­ter van de Lek naar het ach­ter­lig­gend pol­der­ge­bied via de fort­gracht.

De brug over de inlaatsluis is in­mid­dels in ori­gi­ne­le staat te­rug­ge­bracht. Nu is een vei­li­ge wan­de­ling over de sluis weer mo­ge­lijk. Ge­niet ook van de spec­ta­cu­lai­re wan­de­ling over de me­ters­ho­ge Beer­sluis naar het ter­rein van Fort Ever­din­gen.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Inlaatsluis

(Foto: 12/18) Fort Everdingen.


De inundatiesluis.
De vier wind­wer­ken zijn zicht­baar.
Met de windwerken word­en de schot­balk­ke­rin­gen op­ge­haald of neer­ge­la­ten: schot­balk­sluis.
Wikipedia: Inundatiesluis.
Menno van Coehoorn: Schotbalksluis. (Met tekening.)


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Inlaatsluis

(Foto: 13/18) Fort Everdingen.


De inundatiesluis.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen Inlaatsluis

(Foto: 14/18) Fort Everdingen.


De inundatiesluis.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Geriefhout Fort Everdingen

(Foto: 15/18) Fort Everdingen.


IX – Geriefhout 1850 – Griend – Wilgentenen – Jan BlankenpadGeriefhout.
Geriefhout: wilgen­hak­hout voor veel ge­bruiks­doel­ein­den.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen

(Foto: 16/18) Fort Everdingen.


De zwart-wit foto, links, toont het contrescarp.
De grote kleurenfoto rechts­boven is een lucht­foto van Werk aan het Spoel.


Hollandse waterlinie
Laat je verrassen
Gang rondom het fort, con­tres­carp ge­noemd.

Wandelend verkennen

Wandeling in de geschiedenis
Maak kennis met de histo­rie van de Nieu­we Hol­land­se Wa­ter­li­nie. Ron­dom Fort Ever­din­gen is ge­noeg te zien en te doen. Loop de ‘Jan Blan­ken­pad’ wan­del­rou­te of vaar met de Li­nie­pont naar de over­zij­de en werp een blik op Fort Hons­wijk.

Jan Blankenpad
Sinds eind 2013 is het Jan Blanken­pad ge­opend. De­ze bij­zon­de­re struin­rou­te loopt door de ui­ter­waar­den en over de dijk tus­sen de wa­ter­li­nie­for­ten Werk aan het Spoel en Fort Ever­din­gen. Het pad leidt langs de twaalf ‘Mo­men­ten van Wa­ter­kracht’.
Ontdek de bijzondere his­to­rie en na­tuur in dit land van wa­ter­staat en wa­ter­li­nie.
Tussen de twee forten loop je in de ver­bo­den krin­gen. De bun­kers die er lig­gen zijn on­der­deel van de oude tank­gracht. In de ui­ter­waar­de is de na­tuur­ont­wik­ke­ling vol­op aan­we­zig. De 3,5 ki­lo­me­ter wan­de­ling start en ein­digt op Werk aan het Spoel.

Liniepontje
Pak de liniepont naar de over­kant en ge­niet van het uit­zicht naar Fort Hons­wijk.
De wandeling langs de Lek geeft een im­pres­sie van de mooie na­tuur en his­to­rie van de om­ge­ving.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Fort Everdingen

(Foto: 17/18) Fort Everdingen.


.


Hollandse waterlinie
Laat je verrassen
Tekening Fort bij Everdingen, rond 1912

In de omgeving
De tekst komt overeen met die op foto 16.


Menu – 22/08: BeginEinde.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Situatie Fort Everdingen

(Foto: 18/18) Fort Everdingen.


De ligging van Fort Everdingen (in de rode cirkel, bij nr. 40) ten opzicht van Cu­lem­borg.
Links boven, aan de andere zij­de van de Lek lig­gen nog drie ver­de­di­gings­wer­ken: Fort Honswijk, Lu­net aan de Snel en Werk aan de Kor­te Uit­weg. Iets ten oos­ten van fort Ever­din­gen (op de kaart naar rechts) ligt Werk aan het Spoel


Leven langs de linie: Ervaar de betekenis van de Hol­land­se Wa­ter­linie.


Menu – 22/08: Begin.


Foto’s: 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.