12 december 1997

Mausoleum

Het mau­so­leum van Sjeik ᶜOe­mar in de Wā­dī ᶜAdm.

Het Tarīm-project 1997

1997 – 2017: twin­tig jaar ge­le­den

Tarīm: Hadramaut, Jemen

Dagboek 1997

(Dag 9449) Ik ben in de Ḥaḍramaut (Zuid-Je­men) in de plaats Tarīm. Ik lo­geer daar in het Gaṣr al-Goeb­ba-ho­tel (Koe­pel­pa­leis-ho­tel) en werk in de Mak­ta­bat al-Aḥgāf li-l-maḵ­ṭū­ṭāt: al-Aḥgāf-bi­blio­theek voor hand­schrif­ten (ma­nus­crip­ten). – Van­daag is het vrij­dag, de ge­brui­ke­lij­ke vrije dag in de is­la­mi­tische we­reld en we be­zoe­ken een graf­mo­nu­ment (ḍarīḥ al-Šayḵ ᶜOemar: het mau­so­leum van Sjeik ᶜOe­mar) ten zui­den van Tarīm, in de Wādī ᶜAdm. Deze Sjeik leef­de on­ge­veer vijf­hon­derd jaar ge­le­den. – Mijn ver­slag op mijn lap­top ge­schre­ven, be­vat meer (ach­ter­grond)­in­for­ma­tie dan mijn dag­boek­ver­slag. – De munt­een­heid in Je­men is de Rial (YER). (1 rial = f. 0,015 (an­der­hal­ve cent), dus 100 rial = f. 1,50.)

MenuFo­toIndex en het eindeTrans­criptie.

 
 

Vrijdag, 12 december 1997.
Tariem: 24/24.
Op 6.00 uur.
Werken aan mijn brief. Die kort ik met vier blad­zij­den in. Vol­gens Taw­fīq, te­gen wie ik dat ver­tel, wil­len de men­sen best lan­ge ver­sla­gen le­zen. Ik heb die an­de­re, ex­tra tekst nog wel er­gens op mijn lap­top.
We gaan met Y. en F. naar de taxi­stand­plaats en pro­be­ren daar een au­to naar de Yool te krij­gen. Nie­mand wil dat doen.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Naar Say’ūn

We be­slui­ten het in Say’ūn te pro­be­ren. On­der­tus­sen pro­beert Ḥoe­sein al-A., (le­raar En­gels) ons een Land­crui­ser aan te sme­ren via een broer.
We gaan naar Say’ūn. Daar lukt het niet een au­to, Land­crui­ser, te krij­gen. Met de­zelf­de taxi als we kwa­men (chauf­feur Maḥ­foeẓ) gaan we naar Wādī ᶜAdm*(1) voor 6.000 YER.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Qabr Sjeik Oemar

Circa 10.45 uur: het wordt een lange, stoffige rit, maar heel erg mooi.
We eindigen bij Qabr Šayḵ ᶜOemar*(2): het graf van Sjeik Oe­mar (Qabr Nabi Omar staat op de land­kaart van Her­mann von Wiss­mann [1895-1979], waar­van Taw­fīq een ko­pie mee­bracht. [Nabi be­te­kent ‘pro­feet’, maar Sjeik Oe­mar was geen pro­feet.]
Ervoor lie­pen we langs een ri­vier­tje [de Wādī ᶜAdm] met een flin­ke poel koel groen wa­ter.
Van boven, bij het graf, za­gen we een dorp waar­van­daan ge­scho­ten werd, in de lucht. (Zie hier­be­ne­den, bij ‘Ver­volg’.)

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Rāwoek / Rāwik

Voor­dat we bij die ri­vier wa­ren, wa­ren we in Rāwoek bij het pomp­sta­tion van Abd Allāh, die per­fect En­gels spreekt, ons voor de thee no­dig­de en van wiens zus­je ik twee fo­to’s [dia’s] mocht ma­ken. En­gels, zo zei hij, had hij van de Tv ge­leerd*(3).
Ik maakte veel dia’s van de om­ge­ving.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Dag­af­slui­ting

Circa 17.30 uur: Hotel. Zwem­men om ons af te stof­fen.
Brief [naar Ne­der­land] be­wer­ken.
Warm eten met Y., F., M. (uit Aus­tra­lië) en Taw­fīq.
Nakaarten.
Nu 22.30 uur.
[Temperaturen, res­pec­tie­ve­lijk mi­ni­maal, ma­xi­maal:] 17,6°C. / 39,4°C.
[Luchtvochtig­heid, res­pec­tie­ve­lijk mi­ni­maal, ma­xi­maal:] 21%. / 56%.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Ver­volg

Zowel F. als ik vra­gen ons af wat die scho­ten be­te­ke­nen. Wordt er ge­jaagd of wordt er nog ge­werkt op het olie­plat­form in de buurt, dat we niet zien, maar waar­van we we­ten dat het in de buurt ligt?
Ik zoek in de bodem naar spo­ren van over­blijf­se­len van schel­pen. De Ḥa­ḍra­maut was vroeger zeebodem. Ik vind een ge­draaid ‘slak­ken­huis­je’, waar een stuk van af­breekt [als ik het op­pak] en een plat­te schelp.
Ik zie aan de over­kant in en om het groe­ne pal­men­bos, rond het dorp Ġayl ᶜOemar*(4) dat er veel men­sen op straat zijn. Ze lo­pen al­le­maal naar het­zelf­de punt en een tijd­lang denk ik dat er een ge­za­men­lij­ke sport­ma­ni­fes­ta­tie zal zijn.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Span­nend!

Dan vraagt Y. of het niet ge­vaar­lijk be­gint te wor­den. Ik kijk en zie een gro­te groep mens­en on­ze kant op tu­ren. Meer dan hon­derd men­sen op meer dan een ki­lo­me­ter af­stand (in vo­gel­vlucht) kwek­ken hoor­baar, maar on­ver­staan­baar over on­ze aan­we­zig­heid op de berg. Om­dat we op de top staan, zijn we voor hen dui­de­lijk zicht­baar.
Met die twee scho­ten, waar­schijn­lijk uit de wacht­to­ren, links naast het dorp, wer­den ze na­tuur­lijk ge­wekt.
Ik zeg [als grap­je] te­gen Y. dat ze zich ver­za­me­len en dat ze ons dan zul­len aan­val­len*(5). Hij vindt dat, geloof ik, niet leuk.
Uit respect voor die men­sen, we staan im­mers op het graf van hun hei­li­ge, be­slui­ten we weg te gaan. He­laas ver­geet ik een dia te ma­ken van de groep men­sen.
Het hele ge­beu­ren wekt een soort mys­te­ri­eu­ze op­win­ding in mij op. Span­ning, die ik wil be­le­ven.
Ik had het ge­voel een ont­dek­kings­rei­zi­ger te zijn in Nieuw Gui­nea, die voor het eerst in con­tact komt met een groep druk pra­ten­de Pa­poea’s.
De terugweg met chauf­feur Maḥfoeẓ maakt van ons in an­der­half uur spo­ken van stof.*(6)
Hotel rond 17.00 uur.
In het res­tau­rant van het ho­tel ma­ken we ken­nis met de Aus­tra­liër M. (Sri Lan­kaan / Sin­ga­lees van ge­boor­te.)
Na een tijd­je ga ik aan mijn brief voor Ne­der­land werken.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.


Brief naar Nederland

Ik schreef, op mijn lap­top­com­pu­ter, een tien blad­zij­den (A4) lan­ge brief voor mijn re­la­ties in Ne­der­land. Die be­vat in­te­res­san­te ach­ter­grond­in­for­ma­tie, die ei­gen­lijk te veel was om ook nog eens ex­tra in mijn dag­boek neer te pen­nen. Ik ci­teer hier uit die brief.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Stromend water!

Wādī ᶜAdm is erg mooi. Een deel van het land­schap lijkt op de Wādī Ḥa­ḍra­maut, maar er is plaat­se­lijk meer groen. Op an­de­re plaat­sen is het meer ver­la­ten en dro­ger dan de Wādī Ḥa­ḍra­maut*(7). Prach­tig was een plot­se­ling op­doe­mend ri­vier­tje. Bei­de oe­vers wa­ren groen en er was een da­del­pal­men­bos.
Waar be­gint die ri­vier en waar ein­digt die? Waar­schijn­lijk lig­gen be­gin en ein­de ge­woon in de woes­tijn. Het wa­ter wordt be­halve door pal­men om­ringd met mooie, maar mij on­be­ken­de plan­ten met prach­ti­ge bloe­men.
We bezoeken het graf van Sjeik ᶜOemar, een plaat­se­lij­ke hei­li­ge. Dat was ons reis­doel. We be­klim­men de ho­ge berg waar­op het graf ligt. Het uit­zicht over de groe­ne wā­dī, waar de ri­vier door­heen slin­gert is over­wel­di­gend. Vrij­wel recht on­der ons ligt de ri­vier die aan on­ze zij­de be­grensd wordt door een weg en aan de an­de­re kant door een da­del­pal­men­bos. De da­del­pal­men vol­gen de loop van het vrucht­ba­re wa­ter. Te­gen de ber­gen aan de over­kant van de­ze wā­dī lig­gen en­ke­le hui­zen. Er is een op­val­len­de (vier­kan­te) wit­te mi­na­ret te zien en links, ten wes­ten van het dorp, een gro­te ron­de wacht­to­ren. Voor het dorp ligt ook een pal­men­bos.
Tussen het pal­men­bos voor het dorp, dat Ġayl ᶜOemar heet [Neen! Het heet ver­moe­de­lijk Noe­way­dra] en het pal­men­bos langs de ri­vier ligt een open ruim­te, ge­deel­te­lijk be­groeid met gras, ge­deel­te­lijk met strui­ken en ge­deel­te­lijk on­be­groeid.
Plotseling klinkt een hard schot, dat door de he­le wādī zijn echo ver­spreidt en lang na­galmt. Even daar­na nog een. We vra­gen ons af wat dat is. Wordt er ge­jaagd of is men nog aan het werk bij de na­bij ge­le­gen olie­maat­schap­pij?

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Mys­te­rieu­ze drei­ging

Ik maak een pa­no­ra­ma­op­na­me van de he­le groe­ne wā­dī en zoek in de grond naar be­wij­zen dat dit ge­bied vroe­ger zee­bo­dem was. Ik vind twee ver­schil­len­de soor­ten schel­pen, waar­van er een hele gro­te bij het bloot­leg­gen he­laas breekt.
Terwijl ik be­zig ben hoor ik steeds meer stem­men. Aan de over­kant van de ri­vier bij het dorp­je lo­pen groep­jes men­sen naar de open ruim­te aan de rand van het dorp, als­of ze op weg zijn naar een voet­bal­wed­strijd. Het aan­tal men­sen wordt steeds gro­ter en dan valt me pas op dat meer dan hon­derd men­sen sa­men drom­men en al­le­maal on­ze kant op staan te kij­ken. Wij zijn voor hen waar­schijn­lijk goed zicht­baar, al­thans in sil­hou­et, want we staan op de top van de berg. Zij staan op een afstand van meer dan een ki­lo­me­ter, in vo­gel­vlucht.
Y. vraagt zich hard­op af of dit een drei­gen­de si­tu­a­tie is. We zijn im­mers als niet-mos­lims op een be­graaf­plaats (wat in Je­men ver­bo­den is) en ook nog van een hei­li­ge.
De sa­men­scho­ling van die ve­le men­sen be­zorgt mij een soort mys­te­rieus ge­voel, op­win­dend, aan­ge­naam be­drei­gend. We ho­ren de stem­men van de men­sen, maar kun­nen niets ver­staan. Die twee scho­ten zijn ze­ker af­kom­stig ge­weest van de wacht­to­ren, van­waar­uit de be­vol­king ge­waar­schuwd werd, na­dat ze ons van­daar bij de graf­tombe ge­zien had­den.

MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Noten

*(1)
Wādī ᶜAdm Ri­vier(bed­ding) ᶜAdm. In het Ara­bisch wordt ᶜAdm (ﻋﺪﻡ) zon­der klin­kers ge­schre­ven, daar­om staan er in ver­ta­lin­gen naar het La­tijns schrift al­ler­lei mo­ge­lij­ke va­ri­an­ten: Adam, Adim, Idm en ook Adm, al naar ge­lang het in­zicht van de au­teur. Vol­gens het woor­den­boek Lisān al-ᶜArab (De tong (=taal) van de Ara­bieren) van Ibn Man­ẓoer (1233-1312 AD) is het ᶜAdm, dus dat is de spel­ling die ik ge­bruik. (ﻟﺴﺎﻥ ﺭﻟﻌﺮﺏ ﻟ … ﺍﺑﻦ ﻣﻨﻈﻮﺭ)

Te­rug.

*(2)
Ḍarīḥ al-Šayḵ ᶜUmar. Ik heb uren­lang in­ten­sief in Goog­le Earth en in Goog­le Maps ge­zocht naar de juis­te lo­ca­tie, maar ik kan de plaats niet vin­den. Ver­moe­de­lijk gaat het om deze lo­ca­tie, maar het ge­bouw lijkt, van bo­ven ge­zien, niet op dat wat op mijn fo­to staat. Bo­ven­dien zeg­gen men­sen van het dorp­je Sāh, dat wat zui­der­lij­ker ligt, hier, er­van dat het mau­so­leum (al-ḍarīḥ) bij hun ge­meen­schap hoort. Het mau­so­leum is hier te zien, op You­Tube: vanaf 4.22″.

Te­rug.

*(3)
Abd Allāh van het tank­sta­tion in Rā­woek ver­tel­de dat hij op de Tv de uit­vaart van prin­ses Di­ana (1961-1997) live had ge­zien. Hij was daar zeer van on­der de in­druk.

Te­rug.

*(4)
Ġayl ᶜOemar. Neen, het dorp heet niet Ġayl ᶜOemar, want dat ligt zui­de­lij­ker. Ver­moe­de­lijk is het Noe­way­dra.

Te­rug.

*(5)
Aanvallen? Enige tijd la­ter hoor ik dat de men­sen in dat dorp erg vre­de­lie­vend zijn en dat ze toe­ris­ten toe­staan in de wei­de voor het dorp te kam­pe­ren.

Te­rug.

*(6)
Weg. Tegen­woor­dig (2017) ligt daar een ge­as­fal­teer­de weg, maar in de tekst is het 1997: we rijden we over stof­fi­ge zand­we­gen. – Maḥfoeẓ rijdt heel snel. (Ik herinner me nog dat ik dacht dat hij zo’n haast had, om­dat hij in Ta­rīm wil­de zijn, voor­dat de ben­zi­ne op was. 😁)

Te­rug.

*(7)
Wādī Ḥa­ḍra­maut. Ḥa­ḍra­maut is de naam van de pro­vin­cie waar wij ver­blij­ven, ook is het de naam van de streek, maar er is ook nog de Wā­dī Ḥa­ḍra­maut: de over het al­ge­meen uit­ge­droog­de ri­vier­bed­ding waar­in tal van plaat­sen lig­gen, zo­als Say’ūn en Ta­rīm.
Wā­dī: ri­vier­(bed­ding).

Te­rug.


MenuFo­toBe­ginIndex en het eindeTrans­criptie.

Meer informatie.

GM.: Google Maps. – Wi.: Wi­ki­pe­dia. – Web.: website. – F.: foto’s in Google Maps.
Wādī ᶜAdm: Sāh:
GM., Wi., F. (Sāh.)
:ﻭﺍﺩﻱ ﻋﺪﻡ (ﺳﺍﻩ)
Rāwoek / Rāwik:
GM., Wi (Ara­bisch).
:ﺭﺍﻭﻙ

MenuFo­toBe­ginEindeTrans­criptie.

Index

Index van ter­men:
Index van per­so­nen:
.
Index van lo­ca­ties:

Me­nuFo­toBe­ginHoofd­in­dex.

Trans­crip­tie van de klin­kers in Ara­bische woor­den.

A / a klinkt als ‘a’ in ‘pan’, I / i klinkt als ‘i’ in ‘pin’, U / u klinkt als ‘oe’ in ‘poen’.
Ā / ā klinkt als ‘a’ in ‘ma’, Ī / ī klinkt als ‘i’ in ‘mi’, Ū / ū klinkt als ‘oe’ in ‘moe’.

Klik hier voor het over­zicht van de trans­crip­tie in Ara­bische woor­den.

Me­nuFo­toBe­ginHoofd­in­dex.


Jemen 1997
Jemen 1997 (be­knopt over­zicht).
Je­men 1997: de da­gen in chro­no­lo­gische volg­or­de.
Je­men 1997: al­le foto’s.


Jemen 1996
Jemen 1996 (be­knopt over­zicht).
Je­men 1996: de da­gen in chro­no­lo­gische volg­or­de.
Je­men 1996: al­le foto’s.


De au­teur de­zes kan niet ga­ran­de­ren dat al­le links naar ex­ter­ne web­si­tes (dus die van der­de par­tij­en) al­tijd zul­len blij­ven be­staan. Fo­to’s in Goog­le Maps, bij­voor­beeld, kun­nen ver­dwij­nen wan­neer de ei­ge­naar ze weg­haalt. Ook aan an­de­re links kan een ein­de ko­men, of kun­nen in on­ge­bruik ra­ken.
Wan­neer u een niet wer­ken­de link con­sta­teert kunt u dat mel­den in het re­ac­tie­veld. Bij voor­baat dank.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.